GİRİŞ/KAYIT

Biyoloji 1Hızlı Özet

Bu özet Theinek.Com tarafından çıkmış sorulardan hazırlanmıştır.

Bir organizmadaki kimyasal reaksiyonların tümüne Metabolizma denir.

I. Hücrede sentezlenip, canlı yapısında bulunan ve karbon içeren bileşikler organik bileşik adını alır.

Dehidrasyon tepkimeleri;
-Tepkime sırasında su çıkışı olmaktadır.
-Tepkime süreci enzimlerin yardımlarıyla gerçekleşir.
-Tepkime sırasında hücrenin enerji harcaması gerekir.

Hidroklorik asit inorganik bir bileşiktir.

Selüloz; suda çözünmeyen bitkisel bir polisakkarit olup, bitki hücre çeperinin temel maddesini oluşturur.

Trigliseritlerin yapı taşı olan gliserol molekülünün yapısında bulunan elementler;
H
C
O

Isıtma, Tuz derişimi ve yüksek basınç proteinlerin yapısını bozarak denatürasyona sebep olur.

Enzimlerin etki ettiği maddeye Substrat denir.

mide hücreleri tarafından üretilen pepsinojen enzimi için Hidroklorik asit aktivatör bir maddedir.

Vitaminler;
Vitaminler, metabolizmada düzenleyici rol oynar.
Bitkiler, bazı vitaminleri sentezleyebilirler.
Taze meyve ve sebzeler, doğal vitaminlerin ana kaynağıdır.

Deoksiriboz nükleotitlerin yapısına katılan beş karbonlu şekerlerdendir.

Adenin hem DNA’da hem de RNA’da bulunan bir moleküldür.

A=T organik baz.

AMP ADP’den bir fosfat molekülü ayrıldığında oluşan moleküldür.

hayvan hücresi zarını oluşturan moleküller;
Lipit
Protein
Karbonhidrat

Bir bitki hücresi hipertonik çözelti içinde bekletilirse,
Su kaybetmesi
Sitoplazmasının büzülmesi
Hücre zarının hücre duvarından ayrılması
gibi olaylar görülür.

Hücre zarından geçemeyen büyük moleküllerin koful oluşturularak hücre içine alınmasına Endositoz denir.

Ribozom zarla çevrili olmayan bir organeldir.

Belirli sayıda nükleotit içeren ve en az bir protein ya da RNA’nın sentezinden sorumlu DNA parçasına Gen denir.

Canlının yaşama ve üreme yeteneğine sahip olan temel birimi Hücredir.

Canlıya özgü karakter özelliklerinin genler aracılığıyla bir nesilden sonraki nesile aktarılmasına Soya çekim denir.

Canlılarda uyarı yaratan etkiler;
Basınç , Sıcaklık ve Kimyasal maddelerdir.

Fosfor minerali, ATP ve nükleik asitlerin yapısında yer alır.

Disakkarit şekerler;
Maltoz

Doymuş yağlar;
Kuyruk yağı

Proteinlerde amino asitlerin dizilişi genlerle kontrol edilir.
Hücrede sentezlenen protein her canlıda kendine özgüdür.

Enzimler;

Tepkimelerden değişmeden çıkarlar.
Hücrede takım halinde çalışırlar.
Çok hızlı çalışırlar.

Vitaminler;

Enerji vermezler.
Hücrenin yapısına katılmazlar.
Metabolizmada düzenleyici rol oynarlar.

Çekirdek, Mitokondri,Kloroplastlarda DNA molekülü bulunur.

ATP’den fosfatların ayrılması Hidroliz olayıyla gerçekleşir.

Hücre teorisi;
Bütün canlılar bir ya da daha fazla hücreden oluşmuştur.
Hücre, canlılık özelliklerini gösteren en küçük yapı birimidir.
Yeni hücreler var olan hücrelerin bölünmesi ve büyümesi ile oluşur.

Derişim farkına bağlı olarak kolaylaştırılmış difüzyon yolu ile hücre zarından Protein taşınmaz.
Su,Glikoz ve Amino asit taşınır.

Aktif taşıma ile ilgili;
Enerji harcanır.
Taşıyıcı proteinler görev alır.
Canlı hücrelerde gerçekleşir.

Hücre zarı ve çekirdek arasında bir ağ oluşturan kanalcıklar ve borucuklar sistemine Endoplazmik retikulum denir.

İçerdiği sindirim enzimleri sayesinde hücrede lipit, karbonhidrat ve proteinlerin yapı taşlarına parçalanmasını sağlayan organel Lizozom'dur.

Mikrotübüller ve Ara filamentler hücre iskeleti elemanlarıdır.

Protein sentezi için ribozom bulundurma, hem prokaryot hem de ökaryot hücrelerde görülen ortak özelliktir.

Üreme ,Enerji kullanma ve İç dengeyi düzenleme tüm canlılarda görülür.

Hidroksit iyonları derişimi hidrojen iyonları derişiminden fazla olan çözeltiler Baziktir.

Organik bileşikler, inorganik bileşiklere göre daha karmaşık ve çeşitlidir.
Doğada bulunan organik bileşiklerin çoğu organizmalar tarafından üretilir.

Riboz, beş karbonlu monosakkaritlerdendir.

Maltoz ve Sakkaroz disakkaritleri bitki hücrelerinde üretilir.

Trigliseritlerde gliserol ile yağ asitlerinin aralarında kurulan kimyasal bağa Ester denir.

Proteinlerin temel yapı birimine Aminoasittir.

Katalizörler;
Tepkimeyi hızlandırır.
Aktivasyon enerjisini düşürür.
Canlı hücrelerdeki biyolojik katalizörlere enzim denir.

Enzimlerin etkinliğini durduran maddelere İnhibitör denir.

Suda çözünen vitaminler;
C vitamini

Adenin nükleik asitlerde bulunan pürin grubu bazlardandır.

Hücrede enerji taşıma görevini üstlenmiş nükleotit yapılı bileşiğe ATP denir.

17.yüzyılın sonlarında kendi geliştirdiği mikroskopla bir hücreli canlıları, bakteri ve sperm hücrelerini inceleyen bilim adamı Anton van Leeuwenhock'dır.

Pasif taşıma ile ilgili;
Maddeler yarı geçirgen zardan, derişimlerinin yüksek olduğu taraftan düşük olduğu tarafa doğru hareket eder.

Derişimi hücre içine göre daha düşük olan çözeltilere Hipotonik denir.

Alyuvar'da hücre duvarı bulunmaz.

Sarı, kırmızı ve turuncu renkli pigmentleri içeren plastitlere Kromoplast denir.

Hücre çekirdekçiği ile ilgili;
Çekirdekçiğin büyüklüğü ve sayısı hücrelerde farklılık gösterebilir.

Bakteriler prokaryot hücre yapısına sahiptir.

Endosimbiyosis hipotezi, Mitokondri hücre organeli oluşmasını açıklamaktadır.

Bilim insanlarının sahip olması gereken özelliklerinden;
Akılcı ve gerçekçidir.
Yeniliklere açık ve aydın bir kişiliğe sahiptir.
Çalışmaları için uygun yöntemleri belirleyebilir.

İyi bir hipotez;
Test edilebilir olmalıdır.
Eldeki verilere ters düşmemelidir.
Yeni tahminler yapabilmemize ve yeni gerçeklere ulaşabilmemize olanak sağlamalıdır.

Canlıların metabolizmalarındaki yapım faaliyetlerine Anabolizma denir.

Hayvanlarda metabolizma sonucu oluşan zararlı atıkların seyreltilerek vücuttan atılması, suyun Çözücü özelliği ile gerçekleştirilir.

Mineraller;
70 kg’lık bir insanda ortalama 3 kg mineral bulunur.
Suda çözünmüş olarak veya yiyeceklerle vücudumuza alınırlar.
Enzimlerin yapısına kofaktör olarak katılıp, düzenleyici olarak kullanılırlar.

Galaktoz karbonhidratı monosakkaritler grubunda yer alır.

Hayvanların karaciğer ve kaslarında depo edilen ve suda çözünebilen polisakkarit Glikojendir.

Yağlarla ilgili;
Yağların yapı taşları gliserol ve yağ asitleridir.
Yağların bazı çeşitleri hücre zarının yapısına katılır.

Proteinlerin organizmadaki görevleri;
Hücre yapımı ve dokuların onarımını sağlama
Antikor yapısına katılarak bağışıklık sağlama
Hemoglobin yapısına katılarak solunum gazlarını taşıma

Eksikliğinde gece körlüğü, kalp ve böbrek hastalıkları, halsizlik, deride kuruma ve pullanmaya sebep olan vitamin A vitaminidir.


Enzimler reaksiyonlara özeldir.
Enzim, substrata geçici olarak aktif bölgesinden bağlanır.
Bazı enzimler tersinir (çift yönlü) çalışırlar.

Fosforik asit hem DNA hem de RNA’nın yapısında bulunur.

Oksijenli solunum ekzergonik tepkimelerdendir.

Mitokondri organelinde iki katlı zar bulunur.

DNA ,RNA ve Ribozom mitokondrinin matriksinde bulunur.

Bitkilerde sarı, turuncu ve kırmızı renk veren pigmentleri içeren organele Kromoplast denir.

Hücre zarında karbonhidrat ve yağların birlikte oluşturduğu yapı Glikolipittir.

Difüzyonla ilgili olarak
Sıcaklığın artması moleküllerin difüzyonunu hızlandırır.

Ökaryot hücreleri ile ilgili;
Çekirdek zarları mevcuttur.

Bilimsel süreçte yapılacak işlerin öncelik sıralaması
I - Problemin tanımlanması
II -Hipotezin ortaya konması
III - Deneylerin kurulması ve kontrolü

Bozulmuş ekosistemleri doğal koşullarına geri döndürme biyolojinin alt bilim dallarından olan restorasyon ekolojisi çalışmasıdır.

Aslan karnivor olarak beslenir.
Karnivor --> Etobur canlılar demek.

Atp hücre içi biyokimyasal reaksiyonlarda kullanılan enerjiyi taşır.

Eşeysiz üreme ile ilgili;
Oluşan bireyler birbirleriyle aynı kalıtsal yapıdadır.

Mineraller • Enerji kaynağı olarak kullanılmazlar.
• Enzimlerin yapısına kofaktör olarak katılırlar.

Canlılarda hemoglobin ve bazı pigmentlerin yapısına katılan mineral Demir (Fe)dir.

Bitkilerin hücre çeperini oluşturan polisakkarit Selülozdur.

Bitkisel kaynaklı doymamış yağların hidrojenle doyurulup katılaştırılmasıyla oluşan yağ Margarindir.

Amino asitler proteinlerin yapı taşı(monomeri)dır.

Hücre teorisi;
Canlılarda hayatsal olaylar hücre içinde gerçekleşir.
Bütün organizmaların temel yapı ve görev birimi hücredir.
Her hücre kendinden önceki hücrenin bölünmesi ile meydana gelir.

Ribozom hücredeki zarsız organellerdendir.

İnsanların Alyuvar hücrelerinde lizozom bulunmaz.

Kromoplast ve Kloroplast plastitlerinde renk pigmentleri bulunur.

Glikokaliks tabakasının görevleri;
Hücrenin özgüllüğünü oluşturur.
Zara seçicigeçirgen özellik kazandırır.
Hücrelerin hormon gibi maddelere cevap vermesini sağlar.

Zardan geçecek molekül büyüklüğü artışı difüzyon hızının azalmasına neden olur.

Bitki hücreleri ile ilgili;
Nişasta depo etme
Hücre çeperi bulundurma
Plastit bulundurma

Ara filamentler hücre içindeki yapıların (çekirdek, organeller vb.) yerlerinin sabitlenmesini sağlar.

Suç ve suçluların tespit ve ispatı için çalışmalar yapan biyolojinin alt bilim dalına Kriminal biyoloji denir.

Çok hücreli canlıların vücut organizasyonu düzeninde Organizma en üst durumu ifade eder.

Oksijenli solunum yapan bir hücrede Besin miktarında azalma olur.

Dış ortamdaki değişen çevre koşullarına karşın organizmanın iç ortamının belli sınırlar içinde değişmez tutulmasına strong>Homeostasi denir.

Eksikliğinde guatr hastalığı görülen mineral İyot (I)tur.

Mide özsuyu asidik özelliktedir.

Gliserol yağların yapı taşlarından birisidir.

Proteinler oluşurken amino asitlerin arasında oluşan bağlara Peptit denir.

Vücutta kalsiyum ile fosforun emilmesini ve kemiklerde depo edilmesini sağlayan, eksikliğinde dişlerde ve kemiklerde bozukluklar görülen vitamin D vitaminidir.

Enzimlerle ilgili;
Bazı enzimler tersinir ( çift yönlü) çalışırlar.
Enzimsubstrat ilişkisi anahtar kilit uyumuna benzer.
Enzim, substrata geçici olarak aktif bölgesinden bağlanır.

Urasil azotlu organik bazı sadece RNA’nın yapısında bulunur.

Hücre bölümleri;
Mitokondri
Kloroplast
Çekirdek

19. yüzyılın başında incelediği hücrenin içindeki küresel yapıyı fark ederek bu yapıyı çekirdek (nucleus) olarak isimlendiren bilim insanı Robert Hookedir.

Hücre zarı ile çekirdek zarı arasında uzanan tek kat zarlı ve bazılarının üzerinde ribozom bulunan kanalcıklar sistemine Endoplazmik retikulum denir.

Hücre zarındaki pasif geçiş olayları;
Ozmos
Difüzyon
Kolaylaştırılmış difüzyon

Hücre çeperi bitki hücrelerinde bulunup, hayvan hücrelerinde bulunmayan yapılardandır.

Bakterilerin hücre yapısında çekirdek zarı ve zarlı organel bulunmaz.

Solunum organik besin monomerlerinin parçalanması ile bu besinlerde depo edilmiş olan kimyasal bağ enerjisinin açığa çıkarılması sürecidir.

Fotosentez ve Solunumda ATP sentezi gerçekleşir.

RNA ve ATP'de 5 C’lu riboz şekeridir.

Glikojen suda çözünür.

Kolesterol
• Fazla alınması damar tıkanıklığı ve damar sertliğine neden olur.
• Bitkisel dokularda bulunmaz.
• Hücre zarının yapısına katılarak madde geçirgenliğini arttırır.

Amino asitler ile ilgili;
İnsanların üretemediği 8 çeşit amino asite, temel aminoasit denir.
Bütün amino asitler bitkiler tarafından sentezlenebilir.
Amino asit çeşitliliği yapısındaki radikal grup değişkenliği ile oluşur.

Isıtma, yüksek basınç ve tuz derişimi gibi çevresel faktörler etkisi ile proteinlerin yapısının bozulmasına Denatürasyon denir.

A vitaminin özellikleri;
Görme pigmentlerinin yapısına katılır.
Eksikliğinde gece körlüğü, kalp ve böbrek rahatsızlıkları görülür.
Besinlerden provitamin olarak vücuda alındıktan sonra karaciğerde A vitaminine dönüştürülür.

Enzimlerin çalışmasını yavaşlatan veya durduran inhibitör maddeler;
Civa
Kurşun
Siyanür

Adenin deoksiribo nükleotitinde
Adenin
Deoksiriboz
Fosforik asit
bulunur.

Bakteri,Bitki hücresi ve Hayvan hücresi DNA ve RNA birlikte bulunurlar.

Oksijensiz solunum ekzergonik tepkimedir.

Ribozom organelleri tüm hücrelerde bulunur.

Kofullar,
Endoplazmik retikulum
Çekirdek zarı
Golgi aygıtı
hücre orginellerinde meydana gelirler.

Mitokondri ve kloroplastta ortak olarak bulunan yapılar;
DNA
RNA
Ribozom

Çekirdek sıvısında bol miktarda RNA ve protein bulunur, ribozomlar sentezlenir.

Difüzyon olan molekülün büyüklüğü artması difüzyon hızının azalmasına neden olur.

Bilim insanı tarafından sunulan bilgiler sorgulanabilir olmalıdır.

Bozulmuş ekosistemleri doğal koşullarına geri döndürmeye yönelik çalışmalar yapan biyoloji alt bilim dalı Restorasyon Ekolojisidir.

Eşeyli üremede gözlenen olaylar;
Mayoz bölünme yoluyla gametler oluşur.
Gametlerin birleşmesine döllenme denir.
Tür içinde yeni gen kombinasyonları oluşur.

Mineraller için, Enerji kaynağı olarak kullanılmazlar.

Deniz suyu,Soda ve Amonyak'ın pH’sı 7-14 aralığındadır.

Selüloz ile ilgili;
• Çok sayıda glikozun beta glikozit bağlarıyla bağlanması sonucu oluşur.
• Otçul hayvanların bağırsaklarında yaşayan mikroorganizmalarca sindirilir.
• Zincirler halinde birleşerek bitki hücre çeperini oluşturur.

Yağlarla ilgili;
Yapısındaki karbon ve hidrojen oranı fazla, oksijen oranı düşüktür.
Parçalanması zor olduğundan ikinci dereceden enerji verici olarak kullanılır.
Deri altında depolandığında ısı yalıtımı ve mekanik etkilere karşı koruma özelliği vardır.

DNA’nın görevleri ve yapısıyla ilgili;
Protein sentezini kontrol edereki hücredeki metabolik olayları yönetir.
Hücre bölünmesi sırasında kendini eşleyerek kalıtsal özelliklerin aktarımını sağlar.
Sentezlenirken bir pürin bazının karşısına daima bir pirimidin bazı gelir.

Bir hücrede enzim sentezi yapılırken Su miktarında artış olur.

Robert Brown,T. Schwann ve R. Virchow
'un hücreyle ilgili çalışması olmuştur.

Golgi aygıtı
• Glikoprotein, glikolipit ve lipoproteinlerin sentezlenmesini sağlar.
• Bitkilerde ara lamel oluşumunu sağlar.
• Sindirim enzimi taşıyan lizozomu oluşturur.

Mikrotübüller ile ilgili;
Tübülin proteinlerinden oluşmuştur.
İçi boş çubuk şeklindeki yapılardır.
Hücre içinde sürekli oluşup ayrışabilir.

Pasif geçiş olayları ile ilgili;
Zamanla ortamlar arası yoğunluk farkı azalır.
Madde taşınırken enerji harcanmaz.
Difüzyon ve osmoz şeklinde gerçekleşir.

Bilim insanlarının sahip olması gereken özellikler;
Ön yargıdan uzak ve tarafsızdır.
Akılcı ve gerçekçidir.
Yeniliklere açık ve aydın bir kişiliğe sahiptir.

Suç ve suçluların tespit ve ispatı için çalışmalar yapan biyoloji çalışma alanı Kriminal biyolojidir.

Hücreden organizmaya geçiş süreci,
Doku -> Organ --> Sistem

Herbivor --> Otçul

Bütün canlılar;
Solunum yaparak enerji ihtiyacını giderirler.
Üreme yaparak nesillerini devam ettirirler.
Boşaltım yaparak atık maddeleri uzaklaştırırlar.

Suyun özellikleri;
Kohezyon etkisi sayesinde yüzey gerilimi oluşturarak bazı böceklerin su üstünde yürüyebilmesine neden olur.
Buharlaşma ısısı yüksek olduğu için suyun bulunduğu bölgelerin aşırı ısınmasını önleyerek ılıman iklimlerin oluşmasına neden olur.
Topraktaki besleyici mineralleri çözerek bitkilerin ihtiyacı olan maddeleri topraktan almasını ve bitkinin diğer kısımlarına taşınmasını sağlar.

Minerallerle ilgili; Enzimlerin yapısına kofaktör olarak katılır.

Karbonhidratlar ile ilgili;
1 gramı 4,20 kcal enerji verir.
Hücre zarı ve çeper yapısına katılır.
Fazlası yağa dönüştürülerek depolanır.

Yağların özellikleri;
Suda çözünmeyip eter, kloroform gibi organik çözücülerde çözünür.
Oksijenli solunumda kullanıldığın da çok az miktarda enerji verir.
Karbon ve hidrojen oranı düşük, oksijen oranı yüksektir.

Doymamış yağ asitleri ile ilgili;
• Bazı karbon atomları arasında ikili bağlar bulunur.
• Oda sıcaklığında sıvı haldedirler.
• Bitkisel kaynaklıdır.

Proteinlerin organizma üzerindeki etkisiyle ilgili;
Hücre yapımında ve dokuların onarımında kullanılır.
Antikor yapısına katılarak vücudun bağışıklığında görev alır.
Albümin ve globülini oluşturarak kanın ozmotik basıncını düzenler.

A vitamini
D vitamini
K vitaminlerinin
• Fazlası karaciğerde depo edilir.
• Eksikliği geç hissedilir.
• Vücuda aşırı miktarda alınırsa zehir etkisi yapabilir.

Enzimlerin tamamı protein yapısındadır.

%30 suyun olduğu 35°C’lik ortam bırakılan enzim normal bir şekilde çalışarak reaksiyonu gerçekleştirir.

Prokaryot ve ökaryot hücre tipinde ortak olan özellikler;
Genetik bilginin DNA aracılığıyla kodlanması ve aktarılması
Glikoliz olayının görülmesi
Proteazomlara sahip olunması

Aminoasit hücre zarının fosfolipit tabakasından doğrudan geçemez.

Bu özet faydalı mıydı?
Bunu nasıl iyileştirebilirim?