Biyoloji 1 ders notları ünite 2

Bu ders içereği Yeni müfredata uygundur.
Ünite 2

HÜCRE

Canlıların en küçük yapı birimine hücre denir. Farklı büyüklükte ve şekillerde olabilir. Atomlar molekülleri, moleküller organelleri, organeller hücreleri, hücreler dokuları, dokular sistemleri ve sistemler organizmayı meydana getirir.

Hücre Teorisine İlişkin Çalışmalar

  • Leeuwenhoek, ışık mikroskobunu geliştirdi.
  • Robert Hooke, hücreyi keşfetti.
  • MathiasSchleiden, bitkilerin hücrelerden oluştuğunu buldu.
  • ThedorSchwann, hayvanların hücrelerdenoluştuğunu buldu.
  • RudolphWirchow, bütün hücrelerin başka bir hücreden meydana geldiğini buldu.

Hücre Teorisi

  • Tüm canlılar hücre ve hücrelerden oluşur.
  • Hücre, canlının en küçük yapı birimidir.
  • Yeni hücreler, eski hücrelerin bölünmesi ile oluşur.
  • Hücrelerde kalıtım molekülü bulunur.

Hücresel Yapılar ve Görevleri

Hücreler iki grupta incelenir; ökaryot hücreler ve prokaryot hücreler.

Prokaryot hücreler

zarla çevrili organel ve çekirdek içermeyen, genetik maddesi sitoplazmada dağınık şekilde bulunan küçük hücrelerdir. Bu hücre tipine sahip olan canlılar; mavi yeşil algler, bakteriler, arkeler.

Ökaryot hücreler

  • zarla çevrili organel ve çekirdek içeren, genetik maddesi çekirdek içinde bulunan büyük hücrelerdir. Bu hücre tipine sahip olan canlılar; protista alemi, mantarlar, hayvanlar ve bitkilerdir.
  • Ökaryot hücre; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdek olmak üzere 3 kısımdan oluşur.

    Hücre Zarı

    Canlı ve seçici geçirgen özelliği olan hücre zarı, hücreye şekil vererek hücrede madde alışverişini düzenler. Hücrenin dağılmasını önler ve hareketli bir yapıya sahiptir. Hücre zarında bulunan proteinler; hücrenin diğer hücrelerle haberleşmesini, madde alışverişini ve hormon gibi maddelerin tanınmasını sağlar.

    Sitoplazma

    Hücre sitoplazmasının %90 oranı sudan meydana gelir. Suyun dışında gazlar, besinler, iyonlar, hormonlar ve enzimler de bulunur.

    Organeller

    Ribozom

    Protein sentezler. Zarsızdır ve tüm hücrelerde bulunur.

    EndoplazmikRetikulum

    Çekirdek zarını oluşturur, madde alışverişini sağlar. Granüllü E.R., protein sentezler ve taşır. Granülsüz ise yağ sentezler ve taşır.

    Lizozom

    İçerisindeki sindirim enzimleri sayesinde besinleri yapıtaşlarına çevirir.

    Koful

    Bitkilerde bulunan atık deposudur.

    Mitokondri

    Oksijenli solunumun gerçekleştiği organeldir. İçerisinde DNA, RNA ve ribozom bulunur. Dolayısla bölünebilir ve protein sentezleyebilir.

    Sentrozom

    Hayvan hücrelerinde, hücre bölünmesini sağlayan iğ ipliklerini oluşturur.

    Kloroplast

    Fotosentezin gerçekleştiği organeldir. Bitkiye yeşil rengi veren klorofil içerir. İçerisinde DNA, RNA ve ribozom bulunur. Dolayısla bölünebilir ve protein sentezleyebilir.

    Kromoplast

    Bitkiye yeşil dışındaki renkleri vererek tozlaşmayı sağlar.

    Lökoplast

    Glikozun nişastaya dönüşerek depolanmasını sağlar.

    Çekirdek

    Hücrenin genetik bilgi taşıyan, kalıtımda ve yönetimde görev alan kısmıdır. 4 kısımdan meydana gelir;

    Çekirdek zarı

    Madde alışverişini sağlar. Çift katlı zara sahiptir. Çekirdek yapısını sitoplazmadan ayırır.

    <&
    Çekirdek sıvısı

    Sitoplazmaya benzer bir sıvıdır.

    Çekirdekçik

    Ribozom üretiminde yer alır.

    Kromatin iplik

    DNA

    Hücre Zarından Madde Geçişi

    Hücre zarından madde geçişi iki şekildedir; büyük maddelerin taşınması ve küçük maddelerin taşınması.

    1.Küçük Moleküllerin Zardan Geçişi

    Küçük moleküllerin hücre zarından geçmesi, enerji harcanıp harcanmamasına göre iki farklı şekilde gerçekleşir:

    Pasif Taşıma

    Maddelerin çok yoğun ortamdan az yoğun ortama geçmesidir. Enerji harcanmaz. Canlı ve cansız hücrelerde meydana gelebilir. Amaç; madde yoğunluğunu eşitlemektir.

    Difüzyon

    Çözünen maddelerin geçişidir. Molekül büyüklüğü, ortam sıcaklığı ve yoğunluğu hızını etkiler.

    Osmoz

    Suyun hücre zarından geçişidir.

    Diyaliz

    Küçük maddelerin hücre zarından geçişidir.

    Kolaylaştırılmış difüzyon

    Taşıyıcı proteinler aracılığı ile hücre zarından yapılan madde geçişidir.

    Aktif Taşıma

    Maddelerin az yoğun ortamdan çok yoğun ortama geçmesidir. Enerji harcanır. Canlı hücrelerde gerçekleşir. Amaç; madde yoğunluk farkını korumaktır.

    İzotonik Çözelti

    Hücre içi madde yoğunluğu, ortam yoğunluğuna eşit olan çözeltidir. Ortama konulan hücrede madde alışverişi olmaz. Uzun süre bu ortamda duran hücrenin hayati fonksiyonları durur.

    Hipotonik Çözelti

    Hücre içi madde yoğunluğu, ortam yoğunluğundan fazla olan çözeltidir.Ortama konulan hücrede su miktarı artar. Uzun süre bu ortamdan duran hücre; hayvan hücresi ise patlar. Hücrede osmotik basınç azalırken turgor basıncı artar.

    Hipertonik Çözelti

    Hücre içi madde yoğunluğu, ortam yoğunluğundanaz olan çözeltidir.Ortama konulan hücrede sukaybı olur. Hücrede osmotik basınç artarken turgor basıncı azalır.

    Not: Bitki hücrelerinde çeper olmasından dolayı saf suda parçalanmaz. Alyuvar hücrelerinin saf suda parçalanmasına ise hemoliz denir.

    2.Büyük Moleküllerin Zardan Geçişi

    Hücre zarından geçemeyecek maddelerin enerji harcanarak taşınmasıdır.Hücre içi veya dışı olmasına göre iki farklı şekilde gerçekleşir:

    Endositoz

    Büyük moleküllü hücrenin enerji harcanarak hücre içine alınmasıdır. Amaç hücre içi sindirim yapmaktır. Besin kofulu oluşturularak gerçekleşir.

    Fogositoz

    Katı besinlerin yalancı ayaklar yardımı ile hücre içine alınmasıdır.

    Pinositoz

    Sıvı besinlerin pinositik cep yardımı ile hücre içine alınmasıdır.

    Eksositoz

    Büyük moleküllerin enerji harcanarak kofullar yardımı ile hücre dışına gönderilmesidir. Saprofit canlılarda, böcekçil bitkilerde ve omurgalı hayvanlarda görülür.

    Bu ders notu (ünite 2) faydalı mıydı ?
    Bunu nasıl iyileştirebilirim?

    1 kişi oy kullandı
    ÜNİTE 1