Seçmeli Biyoloji 4 ders notları ünite 2

Bu ders içereği Yeni müfredata uygundur.
Ünite 2

CANLILAR VE ÇEVRE

CANLILAR VE ÇEVRE

Bir ekosistem içerisinde ; temel olan iklim, su, sıcaklık, ışık, ortamın pH’ı, mineraller ve toprak gibi cansız etmenlerle üretici, tüketici, ayrıştırıcılar gibi canlı etmenler etkilidir. Türkiye’de canlı çeşitliliğinin fazla olması, farklı çevre ortamlarının çokça olmasına kaynaklanmaktadır.

Bütün canlılar, yaşadıkları çevreyle sürekli etkileşim halindedir. Bir ağaç, köklerinden en tepedeki yaprağına kadar üstünde pek çok canlı barındırmaktadır ve birçok canlı için de besin kaynağı oluşturmaktadır. Bu durum canlı çevre ile ağacın etkileşimine örnektir. Ağaç ayrıca havadaki oksijen-karbonhidrat dengesini korumada ve toprak oluşumunda da görev yapmaktadır. Bu durum ise cansız çevre ile etkileşime örnektir.

Canlılar ve çevre ile etkileşimleri, madde döngülerini ve ekosistem içerisindeki besin zincirlerinin devamlılığını sağmaktadır. Fosil yakıtların kullanımı, aşırı tüketme, hızlı nüfus artışı, sanayileşme gibi durumlar ile çevre kötü bir hale gelmektedir. Dünyadaki çevre şartlarına göre de canlıların nesli tükenmekte ve doğal yaşam alanları bozukluklar göstermektedir. Sürdürülebilir bir çevre için insanlarda çevre bilincinin artması ve en kısa sürede bu konuda tedbir alınmalıdır.

ÇEVRE ŞARTLARININ GENETİK DEĞİŞİMLERİN SÜREKLİLİĞİNE OLAN ETKİSİ

Her tür karakteristik bir yapıya sahiptir. Bu karakteristik özelliklerden faydalanılarak canlılar arasında sınıflandırmalar yapılmıştır. Aynı tür içerisinde bulunan bireylerde görülen bu karakteristik farklılıklara varyasyon adı veriliyor. Varyasyonlar çevrenin etkisiyle kalıtsal olarak da gerçekleşebilir kalıtsal olmadan da gerçekleşebilir. Kalıtsan olmayan varyasyonlarda genler bir değişikliğe uğramasa da genlerin işleyişinde bir değişiklik meydana gelmektedir. Bu varyasyon sadece bireyi etkiler, bireyin yavrularına aktarılmaz. Beslenme, ortamın sıcaklığı, ışık miktarı, mekanik etkiler ve kimyasal maddeler kalıtsal olmayan varyasyona sebep olabilir. Spor yapan birinin kaslarının gelişmesi, güneşin derinin rengini koyulaştırması, aşırı beslenmeden kaynaklanan obezite, kaza sonucu meydana gelen doku ve organ kayıpları yavru bireylere aktarılmaz. Mesela sıcaklık etkisiyle çuha çiçeği farklı renklerde çiçe açar. 25 – 35 ⁰C’de beyaz renkteyken 15 – 25 ⁰C’de kırmızı renkte çiçek açar.

TARIM VE HAYVANCILIKTA YAPAY SEÇİLİM UYGULAMALARI

Bir popülasyonda kalıtsal varyasyonların gerçekleşmesiyle değişen ortam koşullarına daha dayanıksız veya dayanıklı bireyler oluşabilir. Doğal seçilim, belli kalıtsal özellikleri olan bireylerin bu özellikler sebebiyle diğer bireylere göre yaşama ve üreme olasılıklarının daha yüksek olmasına verilen isimdir. Doğal seçilim ile ortaya çıkan değişim süreci ise adaptasyonu oluşturmaktadır. Adaptasyon bir canlının belli bir çevrede üreyebilme, hayatta kalma şansını artıran kalıtsal özellikleridir. Adaptasyon; korunma, davranışsal, yapısal ve taklit etme olabilir. Bireylerin belli özellik taşıyanlarını çevre şartları ön plana çıkarır.

Ortam ve iklim koşulları hayvanlar için bazen besin bulma şansını azaltabilir. Böyle bir durumda bazı hayvanlarda kış uykusu bazılarında ise göç etme görülür. Bir popülasyondaki canlılarda insanlar tarafından seçilen bazı özeliklerin nesiller boyunca aktarılmasını sağlamaya yapay seçilim denir.

Yapay seçilim; bazı hayvan, bitki ve bakteri türleri içerisinde uygulanmaktadır. Bakteriler de yapay ve doğal seçilime uğrayabilir. Kısa sürede çoğalan, hızlı mutasyon geçiren ve çok fazla çeşide sahip olan bakterilerde değişen ortam koşullarına uygun özelliklere sahip olmayanların sayısı azalmaktayken, değişen ortam koşullarına uygun özelliklere sahip olanların sayısı artmaktadır.

Bu ders notu (ünite 2) faydalı mıydı ?
Bunu nasıl iyileştirebilirim?

1 kişi oy kullandı
ÜNİTE 1