Seçmeli Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi 1

Bu ders içereği Yeni müfredata uygundur.
Ünite 1

İKİ KÜRESEL SAVAŞ ARASINDA DÜNYA

BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NIN SİYASİ VE EKONOMİK SONUÇLARI

İkinci Dünya Savaşı’na Sebep Olan Stratejik ve Emperyalist Rekabet

Bu savaş, büyük devletler arasındaki çıkar dengesinin bozulması ile başlamış ve diğer birçok devleti de içine alarak devam etmiştir. Savaşın sonunda, bazı devletler parçalanmış ancak diğer taraftan yeni devletler ortaya çıkmıştır. Dünya petrol tüketiminin geçmişe oranla daha fazla artması ve petrole bağlı dış politikanın oluşması gibi sonuçlara neden olmuştur.

Paris Barış Konferansı ve Versay Barış Antlaşması

Konferans bir Avrupa devletleri toplantısı olarak değil, kazanan ülkelerin kongresi olarak düzenlenmiştir. Bu konferansta Almanya, Osmanlı ve Sovyet Rusya temsil edilmemiştir. Konferansta Osmanlı Devleti’nin toprak paylaşımı konusunda anlaşmazlığa düşülmesi, Osmanlı Devleti ile yapılacak olan bir barış antlaşmasını engellemiştir. Birinci Dünya Savaşı sonrasında resmi olarak ilk barış antlaşması Almanya devleti ile imzalanmıştır. Anlaşma için gelen Alman heyeti Wilson İlkeleri’ni esas alarak bazı itirazlarda bulunsa da bunlar dikkate alınmamış ve antlaşma Almanya’nın da razı olmasıyla imzalanmıştır.

İki Dünya Savaşı Arasındaki Dönemde İdeolojilerde Komünizm

Komünizm kavramı ekonomik sistem olarak bilinen sosyalizmin hem politik hem de ekonomik olarak ulaşabileceği son aşamadır. Komünizmin uygulanma aşaması ise şu şekildedir: Burjuva sınıfının tamamen ortadan kaldırılarak isçi sınıfının hâkim olması sağlanarak, sosyalist bir düzen kurulacaktır. Bunun sonucunda amaçlanan ideal komünist sistem gerçekleşmiş olur. Komünist görüşe sahip olan gruplar yönetimi ele geçirmek istediğinde ihtilal ve isyan gibi illegal yöntemleri tercih etmektedir. Komünizmin en belirgin olan özelliği ise çok partili ve parlamenter sistemi reddetmesidir.

SSCB KURULMASI VE ORTA ASYA TÜRK TOPLUMLARINDA MEYDANA GETİRDİĞİ DEĞİŞİM

  • Çarlık Rusyası ve Türkistan’a Yayılması: Altınorda Devleti dağıldıktan sonra Moskova civarına hâkim olan ve Rus topluluğu olarak adlandırılan ülke, topraklarını daha da genişleterek Rus Çarlığı adını almıştır. Aynı zamanda Türkistan’da hüküm süren küçük devletler çevrelerinde yaşanan siyasi olaylardan tamamen habersizdi. Rusya, bu durumu fırsat bilerek yayılma alanı olarak Türkistan’ın bulunduğu bu bölgeyi hedef aldı.
  • Türkistan Millî Mücadelesi ve Basmacı Hareketi: Rus Çarlığı devletinin Birinci Dünya Savaşı’ndan mağlup olarak ayrılması sonucunda imparatorluğun dağılacağı fikri yayılmış ve Rusya’da yaşayan Müslümanlar harekete geçmiştir. Bu hareket ile önce ayaklanma çıkararak daha sonra Türkistan’ın bağımsızlığını ilan etmek amacıyla uzlaşmışlardır.

ORTA DOĞU MANDA YÖNETİMLERİ KURULMASININ VE AFRİKA’DAKİ SÖMÜRGECİLİK FAALİYETLERİNİN SİYASİ SONUÇLARI

Orta Doğu olarak anılan kavram, coğrafi bir konumu tanımlamanın haricinde Batı medeniyeti tarafından karşıt görüş olarak anılan siyasi bir terimdir. Bu nedenle zaman geçtikçe Batı bölgesindeki mücadele ve çıkarları doğrultusunda sınırları değişmiştir. Orta Doğu’nun bu dar bakış açısıyla Türkiye, Mısır ve İran ülke üçlüsü vardır. Geniş bir bakış açısıyla ise bu üç devlet ve onlara komşu bazı Müslüman ülkeler yer alır.

Osmanlı Devleti Yıkılışının Orta Doğu’ya Etkileri

Orta Doğu’da doğan 3 semavi din Müslümanlık, Musevilik ve Hristiyanlık ’tır. Coğrafi keşifler sonrasında önemi azalan Orta Doğu, Süveyş Kanalı’nın açılması, petrol üretiminin artması ve hava yollarının devreye girmesi ile yeniden önem kazanmıştır. Orta Doğu’daki büyük devletler için petrol kaynak zenginliği rekabet alanı haline gelmiştir.

Büyük Güçlerin Orta Doğu ve Afrika Politikaları

Orta Doğu ve Afrika bölgesinde yer alan önemli yer altı kaynaklarının Osmanlı Devleti’nin hakimiyetinde olması, sanayileşen Avrupa devletlerinin Osmanlı Devleti üzerinde yıkma politikaları oluşturmalarına neden olmuştur. Fransa ve İngiltere arasında Osmanlı Devleti’nin topraklarını paylaşmak için yapılan Balfour Deklarasyonu ve Sykes-Picot Antlaşması ile Orta Doğu şekillenmiştir.

MODERN KARA, DENİZ VE HAVA HÂKİMİYET TEORİLERİ

5. yüzyılda Avrupa’daki büyük devletler, zenginlik ve güç kavramlarını çevre bölgelere hâkim olmakla aynı görmüşlerdir. Devletlerin sahip olduğu bu güç ve zenginlik, çevre bölgelere bağlıdır. Böylece dünyanın stratejik merkezlerini değiştirmeye yönelik jeopolitik teoriler ortaya çıkmıştır.

  • Kara Hâkimiyet Teorisi’ne göre; Karalara hâkim olan devlet dünyaya da hâkim olur.
  • Deniz Hâkimiyet Teorisi’ne göre; Deniz yollarının kontrolü egemenliğin anahtarıdır.
  • Hava Hâkimiyet Teorisi’ne göre; Hava yollarına hükmeden bir millet tüm dünyaya hâkim olur.

JAPONYA’NIN UZAK DOĞU’DA YENİ BİR GÜÇ OLMASI

Modern Japonya’nın Doğuşu ve Meici Restorasyonu

Doğu Asya kıyıları boyunca birçok adadan oluşan Japonya’da güneşin oğlu olarak tanımlanan imparator, 12. yüzyılın sonlarından bu yana varlığını sembolik olarak da olsa devam ettirdi. Tüm bu eyaletler Daymiyo olarak adlandırılan dere beyler tarafınca yönetiliyordu. Daymiyoların en güçlüsü olan Şogun merkezi yönetiminin başında bulunan Şogun Tokugova tarafından yayımlanan fermanda Japonya dış dünyaya kapatılmıştır. Bu durum 1853’e kadar, yani 229 yıl boyunca devam etmiştir.

Japon Yayılmacılığı ve Asya’nın Değişen Yüzü

1868 ile 1912 arasındaki yılları kapsayan Meiji Devri, dünya tarihi boyunca en dikkate değer dönemlerden biridir. İmparator Meiji’nin yönetimi altında teknolojik, sosyal ve ekonomik gelişmeler çok kısa sürede gerçekleştirildi. 19. yüzyılın sonunda Japonya, Batı’da ticari ayrıcalıklara son verebilecek hale gelmiş ve Asya’nın en büyük gücü haline dönüşmüştür.

Japonya, hızlı gelişmelerin sonucunda yayılmacı politikalar oluşturmuştur. Japon ekonomisi için gereken temel maddeler, Japon’da mevcut değildi. Japonya’nın 1875’ten sonra Kore’ye ait emelleri Japonya ve Çin’i karşı karşıya getirdi. Japonya, Çin’i mağlup etmiştir.

İKİ DÜNYA SAVAŞI ARASINDA DÜNYADA MEYDANA GELEN SİYASİ VE EKONOMİK GELİŞMELER

1929 Dünya Ekonomik Buhranı

1929 yılındaki Dünya Ekonomik Buhranı, dünya ekonomisine bıraktığı etkileri sebebiyle en ağır kriz olarak kabul edilmektedir.

Almanya’daki Hiper Enflasyonun Siyasi ve Sosyal Sonuçları

Versay Antlaşması sonrası Almanya’da iç siyasi sıkıntıları ve ekonomi bozulması Almanya’da Bolşeviklerin ayaklanmaları sonucunda Alman sosyal demokratları ile iktidar yanlıları arasında sorunlar yaşandı. 1919 yılında isyana dönüşen sorunlar 1920 yılında darbe girişimine dönüştü. Almanya’da Hitler’in Nazi Partisi oldukça güçlenirken komünist devrimci olarak bilinen siyasal hareketler son derece hızlanmıştır. Toplumda yoğun bir ayrımcılık meydana geldi ve Alman demokrasisinde kesinti meydana geldi. Halkın devlete olan güveni azaldı, Alman ırkçılığı güç kazandı ve diğer milletlere karşı bir tepki oluştu.

İKİ DÜNYA SAVAŞI ARASINDAKI DÜNYADA MEYDANA GELEN SOSYOKÜLTÜREL OLAYLAR VE BİLİMSEL GELİŞMELER

Dünya Savaşı’nın oluşturduğu yıkımın ardından Batı dünyasında düşünce alanında gerçekleşen değişim; kültür, sanat, bilim gibi alanlarda yeniliklerin kaynağını olmuştur. Bunun yanı sıra liberal düşüncelerin ve savaş karşıtlığının ağırlık kazandığı görülmüştür.

Bilimsel ve Teknolojik Gelişmelerin Askerî Alana, Mimariye ve Sağlık Alanına Etkisi

Askerî Alanda Yaşanan Gelişmeler

Bilim ve teknoloji alanındaki gelişmeler yoğun bir şekilde uygulanmıştır. Bu sayede tüm askerî kuvvetlerde bulunan silah sistemlerini değiştirmiştir.

Mimari Alanda Yaşanan Gelişmeler

yüzyılda mimarlar, sanayi devrimi ile birlikte gelen imkânları kullanarak yeni tasarımlar meydana getirmiştir.

Propaganda Aracı Olarak Sinema ve Radyo

Propaganda; eğitim, kitle iletişim araçları, halkla ilişkiler, beyin yıkama, psikolojik savaş, reklamcılık gibi araçlar kullanılarak yapılmıştır. Radyo ve sinema sektörünün tüm bu gelişmeler açısından payı oldukça büyüktür.

Bu ders notu faydalı mıydı ?
Bunu nasıl iyileştirebilirim?