Açık Lise Seçmeli Tarih 2 ders notları ünite 3

Bu ders içereği Yeni müfredata uygundur.
Ünite 3

19 ve 20. YÜZYILDA DEĞİŞEN GÜNDELİK HAYAT

İMPARATORLUKLARIN ULUS DEVLETLERE DÖNÜŞMELERİYLE YAŞANAN DEMOGRAFİK DEĞİŞİM

Fransız İhtilali’nden sonra ortaya çıkan milliyetçilik akımı, bünyesinde çok sayıda ulusu barındıran imparatorluklar için bir yıkıma dönüştü. İmparatorluklar içerisindeki milletler bu fikirlerden etkilenerek özgürlüklerini almak için kral ve imparatorla mücadeleye giriştiler. Osmanlı Devleti içerisinde yaşayan milletler, Fransız İhtilali’nden zaman içinde etkilendi. Daha sonar tüm milletler tek tek Osmanlı’dan kopmaya başladılar. Ulus devletler, siyasi otoritenin tek merkezde toplandığı, merkezî otoritenin tek bir anayasa ile sağlandığı, yasama organının yaptığı kanunların tamamının bütün ülkede uygulandığı ve tek bloklu toplum yapısının benimsendiği üniter bir yapıya büründüler.

Avrupa’da Yaşanan Değişimlerin Osmanlı Devleti’ne Etkileri

Avrupa’da yaşanan ihtilaller doğal olarak Osmanlı Devleti’ni de etkilemiştir. Osmanlı Devleti, Avrupa’da yaşanan olayları yakından takip etti. Osmanlı Devleti’ni parçalamayı ve çökertmeyi hedefleyen Avrupalı devletler, Balkanlar’dan başlamak suretiyle yaptıkları kışkırtmalarla Osmanlı topraklarında milliyetçi ayaklanmaları destekledi. Yunanlılar, Sırplar, Bulgarlar ayaklandı. Osmanlı Devleti ayaklanmaları bastırmak için uğraştıysa da siyasi, ekonomik ve askeri olarak büyük kayıp yaşadı. Osmanlı Devleti’ne Balkanlar’dan, Kafkaslardan ve Kırım’dan kitlesel göçler olmuştur. Baskı ve katliamlara maruz kalan Müslüman ve gayrimüslim halklardan insanlar Osmanlı Devleti’ne göç etti. Bu göçler bazı sorunları da beraberinde getirdi. Osmanlı topraklarında barınma, beslenme, sağlık ve yerleşme sorunları yaşandı. Osmanlı Devleti, göç edenlerin ülkede hayatlarını sürdürebilmeleri için arazi, tohumluk, ev gibi yardımlar yaptı. Anadolu’ya göç eden kitleler Osmanlı demografik yapısını önemli ölçüde değiştirmiştir.

Kamuoyu Kavramının Ortaya Çıkması

Kamuoyu kavramını İngilizler, “halkın düşüncesi” olarak tanımlar. Fransa’da salonlar, İngiltere’de kahvehaneler ortaya çıktı. Londra’daki kahvehaneler gazetelerin okunduğu, edebî eserlerin ve diğer sanatsal etkinliklerin tartışıldığı başlıca bilgilenme ve haberdar olma yerleriydi. Osmanlı Devleti’nde kamuoyunun şekillenmesi Batı ile temas ve matbaanın yaygınlaşmasıyla belirginleşti. İlk gazeteyle halkın devletin yaptıklarından haberdar olması Osmanlı’daki ilk kamuoyu uygulaması sayılır.

Avrupa ve Osmanlı Şehirlerinde Yaşanan Değişim

Modern şehirler Avrupa’da Sanayi Devrimi ile başlayan sanayileşmeyle oluştu. r. Şehirler, modernliğin, bilimin, uygarlığın ve ilerlemenin kaleleri oldu. 1800’lerde Avrupa’da hızlı bir şekilde şehirlere göç eden işsizler ordusu fabrikaların etrafına yerleşmeye başladı. Şehirler sadece sağladıkları iş imkanları ile değil sundukları hizmetlerle de çekim merkezi haline gelmiştir. Bütün bu gelişmeler beraberinde birtakım sıkıntılar da getirmiştir. Konut sıkıntısı, hava ve su kirliliği, artık maddeler, işçi mahallelerinin içinde bulunduğu kötü koşullar kentin ciddi sorunları olarak ortaya çıktı.

Osmanlı Devleti’nde modern anlamda şehirlerin kuruluşu Avrupa’dan farklı oldu. En büyük sebep sanayileşmenin geç başlaması oldu. 1900’lerde ülkenin dış pazarlara açılması, ulaşım ve tarım teknolojisindeki gelişmeler şehirleşmeyi getirdi. Avrupa’ya özenen Osmanlı eliti, yangınların kasıp kavurduğu, bakımsız İstanbul’a yeni bir çehre kazandırma arzusundaydı. Avrupa’dan getirttiği uzmanlara büyük projeler hazırlatıldı. Bölük pörçük de olsa İstanbul’un kent dokusunu değiştirmek için çalışmalar yapıldı. Yeni yollar açıldı, tramvaylar işledi, tünel yapıldı, eğri büğrü çıkmaz sokakların yerini düz sokaklar aldı. Devletin kaybettiği topraklardan aldığı yoğun göç, şehirlerin büyümesine ve şehirler etrafında göçmen mahallelerinin oluşmasına neden olmuştur. Şehirleri düzenleyen eski kurumların ihtiyaca cevap verememesi nedeniyle belediye kurumlarının yaşama geçirilmesi ve başta İstanbul olmak üzere birçok şehirde kent planlamasının yapılması da şehirleşme konusunda Osmanlı Devleti’nde yaşanan diğer önemli gelişmelerdir.

unite-2
Bu ders notu (ünite 3) faydalı mıydı ?
Bunu nasıl iyileştirebilirim?

3 kişi oy kullandı
ÜNİTE 1ÜNİTE 2