Seçmeli Türk Dili ve Edebiyatı 1 ders notları ünite 2

Bu ders içereği Yeni müfredata uygundur.
Ünite 2

HİKAYE

HİKAYE

Cumhuriyet Döneminde Hikaye (1923- 1940)

Bu dönemde Halide Edip Adıvar, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Reşat Nuri Gültekin gibi isimler hikaye yazarlarıdır. Bu yazarlar meslek sahibi kadınlar, modern hayatın yanlış anlaşılması, dinin kötüye kullanılması, çocuk eğitimi, geçim sıkıntısı gibi konular işlerler. Hikayeler genel olarak gözleme dayalıdır. Hikayenin toplum üzerinde işlevi olması gerektiği düşünülür.

Cumhuriyet Döneminde Hikaye (1940-1960)

Bu dönemde hikayede farklı eğilimler vardır. Bireyin iç dünyasına yönelen, toplumcu gerçekçi, milli ve dini duyarlılık olan modern hikayeler yazılır. Bireyin psikolojisini anlatan eserler olay örgüsünü insana özgü bir gerçeklik içinde anlatır. Bu dönemde tüm halk kesimlerinin yaşadığı sorunlar anlatılmıştır. İlk kez işçi, Anadolu köyü ve köy sorunları, büyük şehre göçün doğurduğu sıkıntılar edebiyata girmiştir. Dünya savaşlarının insanlar üzerindeki yıkıcı etkisi de edebiyatı etkilemiştir. İnsanlar yaşadığı dünyada acılarıyla baş başa kalarak yalnızlaşmıştır. Bu yüzden bu insanların durumunu anlatma ihtiyacı doğmuştur. Modernist yazarlar gerçekten, düşten, bilinç ve bilinçaltından birere tutam alarak hikayesini oluşturur. Yazarlar insanı karmaşık bir varlık olarak sunar ve bireysellik ve kozmik yalnızlık anlatılır.

Cümlenin Ögeleri

Bir duygu, düşünce ya da durumu anlatan kelime gruplarına cümle adı verilir. Cümleler temel ve yardımcı ögelerden meydana gelir.

Temel Ögeler

Yüklem

kip ve kişi bildirerek yargıyı ortaya koyan unsurdur. Yüklemler tek başına cümle olur. Diğer tüm ögeler yüklemi tamamlar. Yüksemsiz cümle olmaz. Bir cümlede yüklem yargıyı tamamlayan kelime ya da kelime grubudur. Bu yargı fiil ya da isim soylu bir kelime grubu olabilir. Mesela “Ali bize geldi.” (Geldi yargı bildirdiği için yüklemdir.)

Özne

Yüklemde belirtilen yargıyı yapan ya da oluş içinde bulunan ögedir. Yükleme “kim?, ne?” soruları sorularak bulunur. İşi yapan yazıyorsa gerçek özne, belli ama yazmıyorsa gizli özne, işi yapan belli değilse sözde özne olur. Mesela “Ali bize geldi.” (-Kim geldi? –Ali)

Yardımcı Ögeler

Belirtili Nesne

Yükleme “neyi?, kimi?” soruları sorulur. İsmin i halini alır. Bu yüzden i,ı,u,ü ekiyle biter. Mesela “Ali bizi buldu.” (-Kimi buldu? – Bizi)

Belirtisiz Nesne

Yükleme “ne?” sorusu sorulur. Öznede de aynı soru olduğu için önce özne bulunur daha sonra belirtisiz nesne bulunur. Mesela “Ali kitap okudu.” (-Ali ne okudu? –kitap)

Yer Tamlayıcısı

Yüklemin yerini bildirir. İsmin e, de, den hal eklerini alır. Yükleme “kime?, kimde?, kimden?, neye?, neyde?, neyden?, nereye?, nerede?, nereden?” soruları sorulur. Mesela “Ali çantasını evden aldı.” (-Nereden aldı? –Evden)

Zarf Tümleci

Yüklemi yer, zaman, durum, yön ve soru yönünden bildirir. Yükleme “nasıl? , ne zaman?, ne kadar?, nereye?, ne ile?, kim ile?, ne için?, kim için?” soruları sorulur. Mesela “Ali dün gece eve geldi.” ( -Ne zaman geldi? – Dün gece)

Eğer yön bildiren sözcükler ek almazsa zarf tümleci, e,a ekini alırsa yer tamlayıcısı olur. Mesela “ileri” sözcüğü zarf, “ileriye” sözcüğü yer tamlayıcısıdır.

Sonraki Ünite
Bu ders notu (ünite 2) faydalı mıydı ?
Bunu nasıl iyileştirebilirim?

1 kişi oy kullandı
ÜNİTE 1ÜNİTE 3ÜNİTE 4ÜNİTE 5