Seçmeli Türk Dili ve Edebiyatı 3 ders notları ünite 2

Bu ders içereği Yeni müfredata uygundur.
Ünite 2

HİKAYE

HİKAYE

1960 Sonrası Türk Hikayesi

Türk hikayesi doğumundan bugüne birçok değişim ve gelişim yaşadı. Özellikle de Cumhuriyet ve sonrasına teknik ve içerik açıdan büyük yol aldı. Bu gelişme 1960 sonrası da devam etti. Hikaye türünün özellikleri tartışılarak kurgu ve içerik açısından yenilikler getirilmiştir. Bu dönemin ortaya çıkan özellikleri şunlardır:

  • Geleneksel anlatım ve yapı yerine yeni teknik ve bakış açıları gelmiştir.
  • Hikaye yazarı sayısının artışı anlayış ve konu bakımından çeşitlilik sağladı. Yazarlar ideolojiye göre toplumcu, gerçekçi, dini ve milli duyarlılık, bireyin iç dünyasına yönelen gibi farklı anlayışlar geliştirdiler. Kahramanlar toplumun farklı kesimlerinden seçilmeye başladı.
  • Gecekondu bölgelerinde yaşayan insanların sorunları, küçük memur ve işçilere ek olarak Almanya’ya giden kişilerin sorunları, kadın sorunları, köyden kente göç, kapitalizmin getirdiği bunalım gibi toplumsal sorunlar ele alındı.
  • Bireyin iç dünyasını anlatan hikayelerde bunalım ve iç çatışmalara yer verildi. Kahramanların iç dünyası tüm yönleriyle anlatıldı. Yazar dış dünya gibi değil, duyumsadığı gibi anlattı.
  • Anlatımda bilinç akışı, iç çözümleme ve iç monolog gibi teknikler öne çıktı.
  • Dini duyarlılığı olan yazarlar da ortaya çıkar.
  • 19702’li yıllarda postmodern yazarlar da hikaye yazmaya başlar.

1980 Sonrası Türk Hikâyesi

80’li yıllar ülkemizde önemli siyasi ve toplumsal olayları barındıran bir dönemdir. Bu olayların sonuçları Türk hikayesini de derinden etkiledi. 80 sonrası hikayede bir yönden gelenek devam etti ancak diğer taraftan da yeni anlayışlar ortaya çıktı. Bu dönem hikayesinde yazarlar ortak bir anlayış yerine bireysel hareket ettiler. Bu dönemde öne çıkan özellikler şunlardır:

  • Toplumsal konulardan çok bireysel konular işlendi.
  • Farklı kurgu teknikleri denendi.
  • Yazarlar postmodernizm anlatım imkanlarını kullandı.
  • İmgesel bir dil kullanıldı.
  • Anlatımda ben-yazar anlatıcı öne çıktı.
  • Eserlerde bireyin toplumsal ilişkileri çevreden soyutlanarak gösterildi.

DİL BİLGİSİ Kelimede Anlam

Kelimeler Arasındaki Anlam İlişkileri

Eş Anlamlı Kelimele

Yazımı farklı ancak anlamları aynı olan kelimelerdir. Bu kelimeler birbirinin yerini tutabilir. Bu kelimelerden birisi genelde yabancı kökenli olur. Mesela cevap-yanıt, doktor-hekim, sene-yıl. Bazı durumlarda eş anlamlı kelimeler birbirinin yerini tutmayabilir.

Yakın Anlamlı Kelimeler

Yazılışları farklı olan ancak anlamdaş gibi göründüğü halde aralarında anlam farkı bulunan kelimelerdir. Bu kelimelerin birçoğu Türkçe kökenlidir. Mesela göndermek- yollamak, çevirmek, dönmek, dost- arkadaş yakın anlamlıdır. Yakın anlamlı kelimelerde genelde cümledeki kullanım belirleyici olur.

Zıt Anlamlı Kelimeler

Anlamca birbirine karşıt olan kelimelerdir. Bu tür kelimeler iki zıt noktayı belirtir. Mesela siyah-beyaz, uzun-kısa, zengin-fakir gibi kelimeler zıt anlamlıdır. Tüm kelimelerin zıt anlamlısı olmaz. Bir kelimenin olumsuzu zıttı olmaz. Mesela git-gitme olumsuzdur.

Eş Sesli Kelimeler

Yazılışı ve okunuşu aynı olduğu halde anlamları farklı olan kelimelerdir. Bunlar yalın halde olduğu gibi ek de alabilir. Bu kelimelerin anlamları arasında bir ilgi yoktur. Mesela yaz kelimesi hem mevsim hem de yazı yazmak anlamında kullanılabilir.

Nicel ve Nitel Anlamlı Kelimeler

Varlıkların sayılabilen, ölçülebilen, azalıp çoğalan özelliklerini gösteren kelimeler nicel; varlıkların nasıl olduğunu, niteliğini gösteren kelimelere ise nitel anlamlı kelimeler denir.

YAZMA Hikaye Yazma Planı

Hazırlık

Konu ve tema belirlenir, kişileri ve metin işlevlerini belirleme.

Planlama

Olay örgüsünü ve çatışmaları belirleme, mekanı ve zamanı belirleme, anlatıcı ve bakış açısını belirleme.

Taslak Metni Oluşturma

Plan doğrultusunda metin yazma, anlatım biçimleri ve tekniklerinden yararlanma.

Metni Düzeltme ve Geliştirme

Metin tutarlılığı değerlendirme, anlatım bozukluklar düzeltme, yazım ve noktalama hatalarını düzeltme.

Yazılan Metni Paylaşma

Metni, sosyal çevre ya da ağlarda paylaşma.

Sonraki Ünite
Bu ders notu (ünite 2) faydalı mıydı ?
Bunu nasıl iyileştirebilirim?

3 kişi oy kullandı
ÜNİTE 1ÜNİTE 3