GİRİŞ/KAYIT

Tarih 1Hızlı Özet

Bu özet Theinek.Com tarafından çıkmış sorulardan hazırlanmıştır.

Tarih bilimi “Nereden gelip, nereye gidiyoruz.” sorusuna cevap verebilir.

Kazılarda ortaya çıkarılan Tablet buluntuları, o bölge halkının Tarih Çağlarında yaşadığını kanıtlar.

Kabartmalar, tarihin çizili-sesli kaynaklarından değildir.

Ay yılına göre bir yıl 354 gündür.

“İlk resmî Osmanlı vakanüvisi, 1665 yılında Halep’te doğan ve asıl adı Mustafa olan Naima Efendi’dir.”

Epigrafya, Paleografya, Nümizmatik ve Diplomatik gibi tarihe yardımcı bilim dallarının ortak özelliği, Yazıyla ilgili olmalarıdır.

Tarih bilimcileri, Tarih Öncesi Devirleri bölümlere ayırarak incelemede, Kullanılan araçgereçlerin cinsini ölçüt olarak kabul ederler.

Bakır ve kalayın karıştırılmasıyla elde edilen alaşım, Tunç'tur.

Fırat ve Dicle nehirleri arasındaki topraklar, tarihte “Mezopotamya” olarak adlandırılmıştır.

Takas sisteminden para sistemine geçişi sağlayarak ticarete yeni bir kolaylık getiren İlk Çağ uygarlığı,Lidya'dır.

Çin Seddi, 1987 yılı UNESCO Dünya Mirasları listesine eklenmiştir.

İlk Çağda yaşamış olan;
• Dragon, Solon ve Klistenes gibi Yunanlılar, Hukuk alanının gelişmesine katkıda bulunmuşlardır.

Mısır uygarlığında tanrı krallar görülür.

Türklerin ilk ana yurdu olan Orta Asya’nın kuzeyinde bulunan coğrafi bölge, Sibirya'dır.

İlk Türk devletlerinin Kendilerine ait bir takvim oluşturmaları, onların bilimle ilgilendiklerine kanıt olarak gösterilebilir.

Orta Asya’da kurulan ilk Türk devletlerinin bölünerek yıkılmalarında; Kut anlayışı ,İkili yönetim ve Çin entrikaları etkisi vardır.

Kül Tigin, Tonyukuk ve Orhun Irmağı Orhun Yazıtları ile ilgilidir.

Kimeklerle ilgili;
Her ilin başına, kumandan ya da vali anlamına gelen “Tutug” adlı görevliler atamışlardır.

İtil Bulgarlarının hâkimiyetine son veren devlet, Altın Orda'dır.

İstanbul’un fethi Yeni Çağın başlaması, Yazının bulunması Tarihî Çağlara geçiş, Lidyalıların parayı bulması Ticarette mal takasına dayalı ekonominin sona ermesi gibi neden sonuç ilişkileri birbiriyle bağlantılıdır.Bir tarihî olayın sonucu, diğer bir tarihî olayın nedenini oluşturabilir.

Dinler Tarihi tarihin konuya göre sınıflandırılmasına örnektir.

Miladi 1071 yılının yüzyıl olarak okunuşu, On birinci yüzyılın ikinci yarısının ilk çeyreği'dir.

Paleografya - Nümizmatik “Mezopotamya ve Anadolu uygarlıklarında doğmuştur.” diyebiliriz.

Yeni Taş Devrinde insanlar;
• ova ve akarsu kenarlarında küçük yerleşim yerleri kurmuşlar,
• toprağı işlemeye başlayarak tarımsal üretime geçmişlerdir.
Yeni Taş Devri ile ilgili verilen bu özelliklerden herhangi birine ulaşmamızda Şaban kuvvetli bir bulgudur.

Araştırıcı Tarih Yazıcılığı, bilimsel yöntem ve kurallardan yararlanma temel alınır.

Mezopotamya uygarlıkları;
Akadlar
Elamlar
Amurrular

Antik Yunanistan’da kurulan şehir devletleri;
• Larissa
• Thebai
• Korinthos

Anadolu’da ele geçirilen ilk yazılı belge ile bulunduğu yer, Kültepe Tabletleri - Kültepe'dir.

Piramitler Mısır mimarisindeki mezar anıtlarındandır.

Hititlerde Pankuş adı verilen bir meclis, kralı denetleme hakkına sahipti. Krallarının yetkileri sınırsız değildi.

Pers uygarlığı ile ilgili;
İlk düzenli posta teşkilatının kurulması
Büyük İskender tarafından yıkılması
Ülkenin satraplıklara bölünmesi

Kudüs şehrinin kurucusu, Hz. Davut'dur.

Çin seferi dönüşü Mani dinini, Uygur ülkesine getiren Uygur hükümdarı, Bögü Kağan'dır.

Avarlar, İstanbul’u Sasanilerle birlikte, 619 ve 626 yıllarında olmak üzere iki defa kuşatmışlardır.”

Hristiyanlar, Türk hükümdarı Attilaya “Tanrı’nın Kamçısı” unvanını vermişlerdir.

İlk Türkler, hükümdarlarına tanrı tarafından verildiğine inanılan devlet yönetme yetkisine Kut denir.

İlk Türk devletlerinde devlet işlerinin görüşüldüğü büyük meclislere verilen isim, Kurultay'dır.

Volga Nehri ile Ural dağları arasında yaşayan FinUgor kavimleri ile On-Ogur Türklerinin karışımından meydana gelen topluluk, Macarlar'dır.

Çinliler ile Müslüman Araplar arasında yapılan Talas Savaşı sırasında, Müslüman Arapların yanında yer alarak Çinlilerin yenilmesini sağlayan Türk topluluğu, Karluklar'dır.

Tarih biliminin kullandığı yazılı kaynakları;
Yıllıklar
Kitabeler
Mektuplar

Tarihte Ay takvimini ilk bulan uygarlık, Sümerler'dir.

Hicri takvimin başlangıcı da kabul edilen olay, Hz. Muhammed’in Mekke’den Medine’ye göç etmesi'dir.

Türklerin tarihte kullanmış olduğu; Hicri takvim ay yılı esas alınarak hazırlanmıştır.

Hz. Muhammed’in Mekke’den Medine’ye göçü 622 yılında olmuştur.

Atatürk Dönemi’nde;
• “Türk Tarihinin Ana Hatları” eserinin yazılması
• “Türk Tarihi Tetkik Cemiyetinin” kurulması
• Liseler için IV ciltlik bir genel tarih serisinin yazılması
faaliyetleri ile Türk gençlerinin tarihlerini daha iyi öğrenmelerini sağlamak amaçlanmıştır.

“UNESCO’nun Dünya Tarihi” adlı eserinin yazılmasında görev almış olan dünyaca ünlü Türk tarihçisi, Halil İnalcık'tır.

Osmanlı Devleti’nde resmî tarih yazarlarına verilen isim, Vakanüvis'di.

Tarih Öncesi Devirleri inceleyen bir tarihçi, Arkeoloji, Coğrafya ve Antropoloji'den yararlanır.

Demirden zırh yaparak giyen ilk peygamber, Hz. Davut'tur.

İstanbul’un fethinden Fransız İhtilali’ne kadar geçen dönem, Yeni Çağ'dır.

Mezopotamya’da kurulan uygarlıklar;
Babiller
Elamlar
Akadlar

Tarihte “bozkırların kuyumcuları” olarak anılan toplum, İskitler'dir.

Mısırlıların Sümerlerden yazıyı öğrenmesini sağlayan faktör, Ticaret'tir.

Patrici Pleb mücadelesi 12 Levha Kanunları’nın ortaya çıkmasında etkili olmuştur.

Latin Alfabesi’nin oluşturulmasında; Roma, Fenike ve Yunan uygarlıklarının katkısı olmuştur.

Turan ilk Türk devletlerinde uygulanan savaş yöntemidir.

Orta Asya Türk devletlerinde emirnameler Hatun ve hakanın imzası olmazsa yürürlüğe konulmazdı.

Matbaanın ilk kurucuları arasında sayılan Türk devleti, Uygurlar'dır.

Dünyanın en uzun destanı olarak bilinen Manas Destanı, Kırgızlar'a aittir.

Tarih : “Geçmişte yaşamış insan topluluklarının yaşayışlarını, birbirleri ile olan ilişkilerini, kültür ve medeniyetlerini yer ve Zaman göstererek, sebep sonuç belirterek belgelere dayalı olarak inceleyen bir bilim dalıdır.”

Tarihin konuları;
Siyasal
Kültürel
Dinî

Orta Çağ Tarihi, tarihin zamana göre sınıflandırılmasına örnektir.

Osmanlı Devleti’nde mali alanda Rumi takvim kullanılırken; gündelik hayatta ise hicri takvim kullanılırdı.

Kullandığı “Karbon 14” metoduyla tarihî buluntuların madde yapısını inceleyerek, buluntuların ait olduğu dönemi belirlemeye çalışan tarihe yardımcı bilim dalı, Kimya'dır.

İlahi dinlere göre ilk insanlar, Adem ve Havva'dır.

Hiyeroglif adı verilen resimli yazıyı,Mısırlılar bulmuştur.

Medler – Persler İran’da siyasi faaliyette bulunmuşlardır.

Kavimler Göçü’nü başlatan millet, Türkler'dir.

Arilerin, Hindistan’a getirdikleri ve Hint toplumunu dört temel sınıfa ayırdıkları sistem, Kast sistemi'dir.

Karasuk, Orta Asya da ilk kez demiri işleyen uygarlıktır.

Kudüs Museviler, Hristiyanlar ve Müslümanlar için kutsal olarak kabul edilmektedir.

Mürekkep, kağıt, barut, pusula ve matbaayı bularak dünyada birçok gelişmeye öncülük eden uygarlık, Çin'dir.

Türk adına ilk kez Çin yıllıkları'nda raslanmıştır.

Asya Hun Devleti, tarihte bilinen ilk teşkilatlı Türk devletidir.

Türk toplulukları;
Avarlar
Peçenekler
Oğuzlar

Malazgirt Savaşı’nda Bizans ordusunda paralı asker iken Selçuklu saflarına geçerek; savaşın seyrini değiştiren Türk boyu, Peçenekler'dir.

Tarihte Çin imparatorunu esir alarak, Türk topraklarını ve Çin sarayında bulunan Türk esirleri kurtarmayı planlayan efsanevi Türk kahramanı, Kürşad'dır.

Türklerin ilk ana yurdu olarak kabul edilen coğrafi bölge, Orta Asya'dır.

Tarihte bilinen ilk yazılı antlaşma olan Kadeş Antlaşması, Hitit – Mısır arasında imzalanmıştır.

Hayat içerisinde, tek tek meydana gelen değişmeler olay, zaman içinde uzun sürede oluşan durumlar ise olgudur. Örnek : Anadolu’nun Türkleşmesi

Güneş takvimini ilk defa kullanan uygarlık, Mısır'dır.

“Tarih yazmak, tarih yapmak kadar mühimdir. Yazan, yapana sadık kalmazsa değişmeyen hakikat, insanlığı şaşırtacak bir mahiyet alır.”

ATATÜRK
Atatürk bu sözüyle tarih yazarlarının Tarafsız olması gerektiğini vurgulamaktadır.

Geçmişteki olaylardan dersler çıkarılarak topluma fayda sağlamayı, millî birlik ve ahlaki değerleri geliştirmeyi hedefleyen tarih yazıcılığı, Öğretici Tarih Yazıcılığı’dır.

Tarihte bilinen ilk imparatorluğu kuran Mezopotamya uygarlığı, Akadlar’dır.

Lidyalılar tarafından ticareti canlandırmak amacıyla yapılan, Sard’dan başlayıp Ninova’ya kadar uzanan ticaret yolu, Kral Yolu’dur.

Tarihte bilinen ilk yazılı antlaşma, Kadeş Antlaşması’dır.

“Milet şehrinde doğdum. İyonya’da geometrinin ilk temsilcisiyim. Kendi adımla anılan teorim vardır. Pira mitlerin yüksekliğini gölgelerini ölçerek hesapladım. Güneş tutulmasını önceden hesapladım.”
Yukarıda kendini tanıtan İyon ya’lı bilim insanı, Tales’dir.

Asya Hun Devleti’nin bilinen ilk hükümdarı, Teoman’dır.

Yazının bulunmasından önceki döneme Tarih Öncesi Çağlar denir.

Kavimler Göçü’nün sonuçları;
Türk kültürü Avrupa’da yayıldı.
Roma İmparatorluğu ikiye ayrıldı.
Avrupa’da derebeylik ortaya çıktı.

Orta Çağ Avrupası’nda ortaya çıkan sosyal sınıflar;
Asiller
Rahipler
Burjuvalar

İslamiyeti benimseyen ilk Türk topluluğu, Karluklar’dır.

İlk Türk devletlerinde, Orta Asya’nın iklimi ve yeryüzü şekillerinden dolayı ekonominin temeli, Hayvancılığa dayanmaktadır.

Anadolu uygarlıklarının bazıları;
Hititler
Lidyalılar
İyonyalılar

İlk Türk devletlerinde devlet işlerinin görüşüldüğü büyük meclislere Kurultay denirdi.

İlk Türk devletlerinde töreye uymamak en büyük suç sayılmıştır.
Hükümdarın bile töreye uymak zorunda olması Türklerde, Kanun üstünlüğü ilkesi kesin olarak benimsendiğinin göstermektedir.

Lidyalıların ordularında yabancı ülkelerden aldıkları ücretli askerleri kullanmaları, askerlerin birbiriyle anlaşmalarını zorlaştırmıştır.
Bu durum Devletin yıkılma sürecini hızlandırmıştır.

Günümüzdeki Hazar Denizi ismini, Hazarlar’dan almıştır.

İlk Çağ uygarlıkları içerisinde ilk defa tek Tanrılı bir dine inanan topluluk, İbraniler’dir.

Tahlil: Tarih biliminin araştırma yöntemleriyle elde edilen verilerin kaynak ve bilgi yönünden yeterli olup olmadığı kontrol edilir.

Tarihin sözlü kaynakları;
Destanlar
Efsaneler
Hikâyeler

Türklerin kullandığı ilk takvim 12 Hayvanlı Türk takvimi’dir.

Vakanüvisler devletin resmî tarihçileridir. Osmanlı Devleti’nin ilk resmî vakanüvisi Naima Efendi’dir.

Tarihî olayların zamanının belirlenmesinde ve sıralanmasında tarihe yardımcı olan bilim dalı, Kronoloji’dir.

Mısır uygarlığında bütün yetkileri elinde bulunduran Tanrı Krallara verilen Firavun’dur.

Anadolu’da tarih boyunca birçok uygarlığın kurulmasının nedenlerin;
Anadolu’nun Asya ile Avrupa’yı birbirine bağlaması
Anadolu’nun uygun iklimi ve toprak yapısı
Anadolu’nun Doğu ile Batı arasında köprü olması

Eski Türklerde ülke doğu ve batı olmak üzere ikiye ayrılarak yönetilmiştir. Bu durumun temel nedeni : Devlet yönetimini kolaylaştırmak’tır.

Türklerde ilk düzenli orduyu kuran ve orduyu onluk, yüzlük, binlik bölümlere ayıran Asya Hun Devleti hükümdarı Mete’dir.

Bu özet faydalı mıydı?
Bunu nasıl iyileştirebilirim?