Tarih 3 ders notları ünite 2

Bu ders içereği Yeni müfredata uygundur.
Ünite 2

BEYLİKTEN DEVLETE OSMANLI SİYASETİ

1302-1453 YILLARI ARASINDAKİ SÜREÇTE MEYDANA GELEN BAŞLICA SİYASİ GELİŞMELER

Başlıca Siyasi Gelişmeler

  • Koyunhisar Muharebesi 1302
  • Bursa’nın Fethi 1326
  • Palekanon Muharebesi 1329
  • İznik’in Fethi 1331
  • İzmit’in Fethi 1337
  • Karesi Beyliği’nin Alınması 1345
  • Çimpe Kalesi’nin Alınması 1353
  • Edirne’nin Fethi 1363
  • Çirmen Muharebesi 1371
  • Birinci Kosova Savaşı 1389
  • Niğbolu Savaşı 1396
  • Ankara Savaşı 1402
  • Fetret Devri 1402-1413
  • Varna Muharebesi 1444
  • İkinci Kosova Savaşı 1448

ON ÜÇÜNCÜ YÜZYILIN SONLARINDA ANADOLU VE ÇEVRESİNDEKİ JEOPOLİTİK DURUM

Anadolu Türkiye Selçuklu Devleti (1077-1308)

13’üncü yüzyılın ilk yarısı Anadolu Selçuklu devletinin güçlü dönemidir. Moğol İstilası sonrasında yaşanan 1243 Kösedağ Savaşı sonrasında Anadolu siyasi yapısı değişmiştir. Anadolu Selçuklu Devleti dağılma sürecine girmiş ve Anadolu’da bir otorite boşluğu oluşmuştur.

Kayıların Anadolu’ya Gelişi

Kösedağ Savaşı sonrası Anadolu Türk siyasi birliği bozuldu. Böylece Anadolu’da ikinci beylikler dönemi başladı. Kayılar Malazgirt sonrası Anadolu’ya geldi. Daha sonra Moğol İstilasıyla batıya sürüklendiler. Söğüt’ü kışlak, Domaniç’i yaylak olarak kullanmaya başladılar. Selçuklu Devleti tebaası olarak yaşamış ve ordusuna da destek vermişlerdir.

Bizans İmparatorluğu (395-1453)

Anadolu’da hüküm süren devletlerden olan Bizans kendi içinde sorunlar yaşıyordu ve taht kavgaları eski gücünü kaybetmesine yol açmıştı.

İlhanlı Devleti (1256-1335)

Cengiz Han torunu Hülagü tarafından kuruldu. Abbasileri yıktılar ve Anadolu üzerinde bir dönem hakimiyet kurdular.

Altınorda Devleti (1227-1502)

Cengiz Han torunu Batu Han kurdu. Hazar Denizi ve Karadeniz arasında hüküm sürdüler. Timur tarafından yıkıldılar.

Memluk Devleti (1250-1517)

Mısır’da Aybek tarafından kuruldu. Abbasi halifesinin Mısır’da olması İslam dininde Memluklere üstünlük sağlamıştır. Baharat Yolu ekonomik olarak güçlü olmalarını sağlamıştır.

Balkanlar ve Avrupa

Bu dönemde Avrupa’da siyasi birlik yoktu. Feodalitenin olduğu bu topraklarda hep savaş vardı. Balkanlar da çok sayıda etnik grubun çatışmasına maruz kalıyordu.

DEVLETLEŞME SÜRECİNDE BİZANS’LA OLAN İLİŞKİLER

Osmanlı-Bizans İlişkileri

Osmanlı Beyliği başına Osman Bey geçince Bizans ile çok sayıda savaş yapılmıştır. Bizans’a karşı stratejik yaklaşan Osman Bey üstünlük sağlamıştır. Derbentler ele geçirilince Bizans kaleleri arasında ulaşım sınırlı hale gelmiştir.

Koyunhisar Muharebesi

Bilecik ve Yenişehir arası alınınca Osman Bey İznik’i kuşattı. Bunun üzerine İstanbul’dan gelen ordu Koyunhisar Kalesi yakınında yenildi.

Sınırların Genişlemesi

Bursa’nın Fethi: Orhan Bey 1324 yılında Osmanlı tahtına geçti. Bursa üzerine kısa sürede harekete geçti. Dışarıdan yardım gelmeyince Bursa Osmanlı yönetimine geçti. Daha sonra beylik merkezi buraya taşındı. Şehir kısa sürede dini ve sosyal eserlerle Türk kimliğine büründü. Bu fetih ile Osmanlı gerçek bir devlete dönüşmeye başladı.

Palekanon Muharebesi

Orhan Bey Bursa’yı aldıktan sonra İznik’te karar kıldı. Bizans İstanbul’dan sonra en önemli Osmanlı şehriydi. Bizans İstanbul’dan İzmit ve İznik’i kurtarmak adına ordu hazırladı ve iki ordu Palekanon mevkiinde karşılaştı. Osmanlı bu savaştan galip çıktı.

İznik ve İzmit’in Fethi

Palekanon Savaşı sonrasında Osmanlılar İznik üzerine harekete geçti. İznik Tekfuru yardım gelmeyeceğini anlayınca şehri teslim etti. Şehirdeki Ayasofya Kilisesi camiye çevrildi.

Karesioğulları Beyliği’nin Alınması (1345)

Karesi gazilere Bizans’a karşı güçlü olan Orhan Bey ile birleşmek istiyordu. Orhan Bey bu beylikteki gaziler arasındaki mücadeleyi kullanarak ülkesine katmıştır. Bununla birlikte Osmanlı Devleti Anadolu Türk siyasi birliği için ilk adımı atmıştır ve ilk donanmaya sahip olmuştur.

Rumeli’deki Fetihler Rumeli’ye Geçiş

Osmanlı Beyliği Rumeli yönünde genişledi. Bu sebeple Bizans imparatoru kızını Orhan Bey ile evlendirdi. Böylece Kantakuzen tahta Bizans tahtına oturmuştur. Böylece o da Orhan Beye Sırplara karşı yardımda bulunmuştur.

Edirne’nin Fethi

Orhan Bey’in küçük oğlu Halil İzmit Körfezi’nde korsanlarca tutsak alındı. Orhan Bey bunun için Bizans’tan yardım istedi. Bizans bu durumda bir anlaşma imzalattı. Şehzade Murat ve Lala Şahin önce Çorlu’yu daha sonra da Edirne’yi almışlardır. Sazlıdere Savaşı ile Edirne Osmanlı Devleti sınırları içine girmiştir.

Sırp Sındığı Muharebesi (1364)

Edirne alınında Papa Avrupa’da bir Haçlı birliği oluşturdu. Haçlılarla Sırp Sındığı mevkiindeki savaşı Osmanlı kazandı. Böylece Osmanlı ilerlemesi Balkanlar’da hızlandı.

Çirmen Muharebesi (1371)

Sırp Sındığı öcünü almak isteyen Sırplar, Osmanlı ile karşı karşıya geldiler. Ancak bu savaşı da Osmanlı Devleti kazandı.

Kosova Muharebesi (1389)

Birinci Murat Balkanlarda fetih hareketlerini Bulgaristan topraklarını alana kadar devam ettirdi. Sırplar Osmanlı Devleti’ne karşı savaş kararı aldı. Kosova’da 8 saat süren savaş sonunda Osmanlı Devleti savaşı kazandı. Birinci Murat savaş sonunda savaş meydanını gezerken yaralı bir Sırp tarafından şehit edildi. Daha sonra tahta Yıldırım Beyazit geçti.

İstanbul’un Kuşatılması

Yıldırım Osmanlı tahtına geçtiğinde Bizans taht kavgalarıyla mücadele ediyordu. Daha sonra Yıldırım ilk kez İstanbul’u kuşattı. Bu sırada Anadolu’da Karamanoğulları isyan edince bu kuşatma başarısız oldu.

Niğbolu Muharebesi (1396)

Osmanlı Balkanlarda ilerleyişi ve İstanbul kuşatması sonucu Papa büyük bir Haçlı ordusu hazırlandı. Yıldırım Beyazit Niğbolu Ovası’nda 2 saat içinde rakip orduyu yendi. Mısır’daki halife Yıldırım’a Sultan-ı İklim-i Rum unvanı verdi.

Edirne Segedin Antlaşması (1444)

Balkanlardaki Osmanlı yenilgileri Türkleri atmak isteyen Avrupalılara cesaret verdi. Daha sonra haçlılarla iş birliği yapan Karamanoğulları da saldırıya geçti. Osmanlı barış istemek zorunda kaldı. Böylece Macarlar ile Osmanlı arasında Edirne Segedin Anlaşması imzalandı. Osmanlı ‘yı geçmeme ve 10 yıl burada kalma kararı aldı.

Varna Muharebesi (1444)

Balkanlardaki barış sağlanınca İkinci Murat Anadolu üzerine sefere çıktı. Edirne Segedin Anlaşmasına güvenen Murat, tahtı oğlu İkinci Mehmet’e bıraktı. Bunun üzerine Haçlılar yeniden saldırıya geçti. Varna yakınlarında tekrar ordunun başına geçen İkinci Murat Haçlıları büyük bir yenilgiye uğrattı.

  1. Kosova Muharebesi (1448): Varna’nın öcünü almak isteyen Macarlar yeni bir Haçlı ordusu hazırladı. Haçlı orduları Kosova’ya geldiği gibi İkinci Murat ordusuyla geldi. Yapılan savaş Osmanlı zaferiyle sonuçlandı. Böylece Osmanlı’ya karşı bir daha Haçlı seferi yapılmadı. Böylece Osmanlı Devleti’nin balkanlardan atılmayacağı anlaşıldı.

Rumeli’de Fetih Politikası

Osmanlı Rumeli’de fetihler Balkanlarda bulunan kral, despot ve beylerin siyasi çatışmasına denk gelir. Bu yüzden kolayca burada kalıcı olmayı başarmıştır. Karesioğulları alınınca bu durumlar daha da kolaylaşmıştır. Rumeli’deki ilk fetih Çimpe Kalesi’dir.

Demografik Güçler

Anadolu’nun Türk yurdu olmasında dervişler önemli bir rol oynadı. Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasında olduğu gibi ‘nın Rumeli politikasında da dervişler etkili oldu. Kitleleri çeken, etkileyici, hoşgörü siyaseti Osmanlı’nın kalıcılığını arttırmıştır.

İskân ve İstimâlet Politikası İskân Politikası (Şenlendirme)

Anadolu’dan yeni fethedilen Rumeli topraklarına nüfusun getirilmesi demektir. Anadolu’dan getirilen nüfus için gerekli yeni yerleşim yerleri kurulmuştur. Yeni yurt sahibi olanlar sayesinde imar faaliyetleri başlamış, Balkanların Türkleşmesi ve İslamlaşması gerçekleştirilmiştir.

İstimâlet politikası (Gönül Alma)

Osmanlı Devleti Balkanlardaki gayrimüslimleri cizye vergisi dışında Müslümanlardan ayrı tutmamıştır. Gayrimüslimlerin can ve mal güvenliği sağlanmıştır. Osmanlı Devleti, ayrım gözetmeden tüm tebaayı korumayı kendine vazife edinmiştir. Koruyucu, uzlaştırıcı ve hoşgörülü siyaset anlayışı ile fetih hareketleri gerçekleştirilmiştir. Bütün bunlar istimâlet (gönül alma) yoluyla gerçekleştirilmiştir

OSMANLI DEVLETİ İLE TİMUR DEVLETİ ARASINDAKİ MÜCADELE

Türk Dünyasında Liderlik Mücadelesi

Yıldırım Beyazit Anadolu ve Rumeli’de Türk siyasi birliğini büyük ölçüde sağladı. İstanbul’u alacakken doğuda Timur tehlikesi ortaya çıktı. Timur ve Yıldırım bu dönemde dünyada yenilmeyen iki büyük Türk hükümdarıdır.

Ankara Muharebesi

Timur, Osmanlı Devleti’nin genişleyerek merkezi otoriteyi güçlendirmesinden rahatsızdı. Timur elinden kaçan Karakoyunlu hükümdarı Kara Yusuf ve Anadolu Beyliklerinin liderleri de Yıldırım’ın elinden kaçarak rakibine sığındı. Karşılıklı mektuplaşmalar sonunda iki hükümdar karşı karşıya geldi. Daha sonra Ankara Ovası içinde yapılan savaşı Timur kazandı ve Yıldırım Beyazit ve oğulları Timur’a esir olarak düştü.

Fetret Devri (1402-1413)

Ankara Savaşı sonrası Osmanlı başsız kaldı. Bu dönemde ülkenin siyasi birliği bozuldu ve oğulları taht kavgasına başladı. Bu 11 yıllık dönem Fetret Devri olarak anıldı. Bu dönemde Timur’a sığınan beyler yeniden beyliklerini kurdular. Ancak Çelebi Mehmet yönetimi ele alarak bu döneme son verdi.

Şeyh Bedreddin Olayı

Osmanlı’da dini olarak ortaya çıkan ilk isyandır. Şeyh Bedreddin etrafına topladığı kişilerle yönetime isyan etti. Bu dönemde de Bayrami tarikatı ve Hurufilik inancı bu isyanın sebepleri arasındadır. Osmanlı Devleti bu isyanı kısa sürede bastırdı ve yönetimi yeniden tesis etti.

Sonraki Ünite
Bu ders notu (ünite 2) faydalı mıydı ?
Bunu nasıl iyileştirebilirim?

1 kişi oy kullandı
ÜNİTE 1ÜNİTE 3ÜNİTE 4