Temel Dini Bilgiler 1 ders notları

Bu ders içereği Yeni müfredata uygundur.
Ünite 1

İSLAM VE SOSYAL HAYAT

Sosyal Hayatın Temeli Olarak Aile

İslam dininde hayatın birçok alanına yönelik düzenleme çevre şartları, toplum ve insanlara bırakılır. Ancak evlilik ve aile gibi önemli konularda Kuran tarafından belirlenir ve Peygamberimiz tarafından açıklanmıştır. Anne, baba ve aileden oluşan aile, sosyal hayatın da temelidir. Aileler birleşerek toplumu oluşturur. Aile yapısı devre, sosyal ve ekonomik duruma göre değişir. Buna göre toplumda geniş, çekirdek, ataerkil, anaerkil aile gibi farklı aile yapıları bulunur.

Aile ili ilgili değerlerden bazıları aile içinde öğrenilir:

  • Ailenin saygınlığı ve mahremiyeti
  • Aile üyelerinin birbirine bağlılığı ve sadakat
  • Aile üyeleri arasında sevgi, saygı, dayanışma ve yardımlaşma
  • Din ve adetlerimize göre evlenmek

Evlilik

Kadın ve erkeğin kendine ait mahremiyet ve paylaşım alanı oluşturmak ve neslin devamını sağlamak için gerçekleştirdiği meşru ve özel ilişkidir. Bu yüzden İslam’da evliliğe önem verilir ve teşvik edilir. Müslüman kimle evlenemez:

  • Anne
  • Kardeş
  • Kız
  • Hala
  • Teyze
  • Erkek kardeş ve kız kardeş kızları
  • Emziren anne
  • Süt bacısı
  • Eşinizin annesi
  • Üvey kızlar

Evlilik, kadın ve erkeğin hayatını birleştirdiği sözleşmedir. Nikah ise eşer arasında yapılan sözleşmedir. Nikah şahitler huzurunda yapılır ve topluma ilan edilir.

Evliliğin psikolojik, fizyolojik ve sosyal amaçları bulunur:

  • Sevme ve sevilme ihtiyacı
  • Toplumda bir yer edinebilme
  • Birlikte güven içinde olma ve korunma duygusu
  • Dayanışma duygusunu hissetme
  • Geleceğe güvenle bakabilme
  • Cinsel yaşamın meşru ve sağlıklı olarak düzenlenmesi
  • Dünyaya yeni nesiller getirme

Eşlerin Birbirine Karşı Sorumluluğu

İslam dininde sorumluluklar bulunur. bize her nimet Allah tarafından verilmiştir ve ona karşı olan sorumluluklarımız olduğu gibi insana, hayvana, eşimize karşı da sorumluluğumuz bulunur. eşler birbirine karşı sorumludur ve karı kocanın birbiri üstünde hakkı bulunur. eşler bu hakları bilerek saygı göstermelidir.

Eşler Arası Olması Gereken Duygular

  • Sevgi
  • Fedakârlık
  • Saygı
  • Hoşgörü
  • Sadakat
  • Affetme
  • Muhabbet
  • Dürüstlük
  • Güven
  • Hüsnüzan
  • Bağlılık
  • Sabır
  • İlgi
  • Şefkat
  • Anlayış
  • Paylaşım

Boşanma, Boşanmanın Bireysel ve Toplumsal Etkileri

Evlilik, eşlerin bir ömür birlikte olma isteğiyle kurulur. Ancak bazı sorunları ortaya çıkabilir. Bu durumda da eşler boşanma kararı alabilir. İslam dininde evlilikle ilgili kurallar boşanma konusunda da ayrıntılı ortaya konmuştur. Keyfi boşanma İslam’da hoş görülmeyen bir durumdur. İslam dini aileye önem verdiği için anlaşamayan eşlerin hemen boşanmasına izin vermez. Boşanma son çare olarak görülür.

Sosyal Hayatla İlgili Bazı Temel Ölçüler

İslam dini sosyal hayat düzenleyecek kurallar koyar. Bu kurallar toplumun devamını ve güvenirliğini sağlar. İnsanlar birbirine zarar vermez, birlikte daha güzel yaşayabilirler. Toplumda bu kurallar ne kadar önemli olursa dinin hedeflediği ortam sağlanır. İslam sosyal hayatta bazı temel ölçütlere önem verir.

Emniyet ve Güven

İslam dini emniyet ve güvenin insanlar ile toplumlarda olması gereken ölçütler olduğunu savunur. Kendine güvenilen, ihanet etmeyen, sözünde duran ve vefalı olan insan, toplumda düzeni sağlayan en önemli ölçüttür. Emniyet ve güven huzur için önemlidir. Emniyet ve güven ortamının oluşmasını sağlayan bazı etkenler bulunur:

  • Adalet
  • Doğruluk
  • Sevgi ve saygı
  • Sözünde durmak
  • İşi sağlam yapmak
  • Yardımlaşma ve dayanışma
Sulh

Sözlükte barış anlamı vardır. Sulh bireyler ya da toplumlar arasında barış yaparak anlaşmayı ifade eder. Barış yaparak yaşamak Müslümanların sorumlulukları arasındadır. Barış yapacak taraflar fedakar olmalıdır. İslam dini yeryüzünde olan bozgunculuk ve çatışmayı bitirip barış yapmayı hedefler.

Hak ve Adaleti Gözetme

Hak; doğru, gerçek ve emek karşılığı alınan ücrettir. Anne hakkı, baba hakkı, kul hakkı, hak yemek, hak sahibi gibi ifadeler günlük hayatta sıklıkla karşımıza çıkar. Adalet ise hakkı gözetmek, hakka uygun davranmak, her şeyi olması gereken yere koymak ve herkesin hakkını vermek anlamındadır. Hak ve hukuka uygunluk adalete uygunluk demektir.

Kardeşlik

Anne ve babası bir olan kişiler kardeştir. İslam dinine göre kardeşlik aynı inancı ve değerleri savunan, aynı dünya görüşünü paylaşan ve bir dayanışma ruhu olan kişilerdir. Kuran’ı Kerim’de kardeşlik, manevi birlik ve beraberliği ifade eder. Müminlerin kardeş olduğu ve arasını düzeltmesi gerektiği vurgulanır. Müminin mümin üzerinde altı hakkı bulunur:

  • Kendisini davet ettiğinde davetine icabet eder.
  • Onunla karşılaştığında selam verir.
  • Aksırdığında ona hayır duada bulunur.
  • Yanında ve gıyabında onun için samimi davranır.
  • Hastalandığında onu ziyaret eder.
  • Öldüğünde cenazesinde bulunur.
Yardımlaşma ve Dayanışma

Huzurlu ve sağlıklı bir toplum adına insanlar yardımlaşma ve dayanışmayı önemsemelidir. Topluluk halinde yaşayan insanlar yardımlaşırlar. Böylece sevgi ve sygı ortamı oluşur. Kötü duygular ortadan kalkar.

Sosyal Hayatı Olumsuz Etkileyen Bazı Unsurlar

Sosyal hayatı olumsuz etkileyen bazı unsurlar bulunur. İslam dini bu durumların hayatımıza girmesini istemez. Çünkü bu durumlar insan hayatını olumsuz etkiler.

Ahlaki Yozlaşma

Ahlak, huy ve karakter anlamına gelir. İnsanın isteyerek ve kötülüklerden uzak durarak iyi davranış yapmasıdır. Yozlaşma ise bozulma anlamına gelir. İslam dini Müslümanların güzel ahlaka sahip olmasını ister. Bu yüzden de bazı emir ve yasaklara yer verir. Kuran’da koyduğu kurallara uyan Müslüman mutlu ve huzurlu olur. Ahlaki yozlaşma ile ise toplum kuralları çiğnenir ve kötü davranışlar ortaya çıkar.

Yalan ve Hile

Allah’ın yasaklamış olduğu yalan ve hile toplum düzenini bozan davranışlar arasındadır. yalan söylemek birini aldatmaktır. Bu yüzden yalan söyleyen kişiye güven duyulmaz.

Tecessüs ve Mahremiyet İhlali

Tecessüs, sözlükte merak etme anlamındadır. Ancak daha çok kusur arama anlamı vardır. Bir insanın özel durumunu merak ederek öğrenmek için onun rızası dışında gizlice araştırma yapmaktır. Bu yüzden ahlaka aykırı bir davranış olan tecessüs, insanları şüpheye düşürerek güvensiz bir ortama yol açar.

Fitne, Fesat ve Terör

Fitne, bozgunculuk ve kargaşa anlamına gelir. Kuran’da barı ve huzur ortamının, can ve mal güvenliğinin bozulası, iman ve ahlaktan ayrılma anlamına gelir. Dinimizde fitne fesat barındıran davranışlar ilişkileri bozar. Terör ise öldürme, yaralama, zarar verme demektir. Terörün ana amacı toplumsal huzuru yol ederek fitne fesat çıkarmaktır. İslam dini barış dinidir. Bu yüzden Müslümanlar barış ortamını sürdürmekle yükümlüdür.

Yaralama ve Öldürme

İslam dini toplum düzenini sağlamak adına bazı önlemler alır. Bu yüzden can, mal, nesil, akıl ve din koruma altındadır. İnsanlar canının güvenliği olmadığı yer huzur ve güvenlik bulamaz. İslam dini, insan canını muhterem ve saygın kabul eder. Cana zarar vermeyi ve cinayeti haram kılar. İslam dininde haksız yere öldürmenin büyük cezası vardır.

Alkol ve Madde Bağımlılığı

İslam dininde can, akıl, nesil mal ve din koruma altındadır. Bunlara zarar verecek her türlü fiil yasaktır ve haram kılınır. Alkol ve madde bağımlılığı da vücuda zararlı olduğu için haram kılınmıştır.

Sonraki Ünite
Bu ders notu faydalı mıydı ?
Bunu nasıl iyileştirebilirim?

3 kişi oy kullandı
ÜNİTE 2