Temel Dini Bilgiler 1 ders notları ünite 2

Bu ders içereği Yeni müfredata uygundur.
Ünite 2

İSLAM VE EKONOMİK HAYAT

İslam Ekonomisinin Ahlaki Temelleri

İman, ibadet ve ahlakla ilgili olan hükümler, insanın davranışında ve sağlıklı toplum yapısında önemlidir. Allah iman eden ve ibadet eden kişinin ahlaklı olması, kendini ve başkalarının haklarını savunmasını ister. Allah her şeyi yaratarak insanın hizmetine sunar. Ancak insanın bu lütufları sınırsız kullanma hakkına sahip değildir. Mal ve mülk insana emanettir. Müslüman Allah tarafından konan sınırları aşmaz. Sosyal hayatın düzeni ve bireysel ilişkilerin önemli unsurlarından biri ticaret ve ekonomidir. Toplumsal hayatta güven oluşması için kurallara ihtiyaç duyulur.

Helal Kazancın Önemi

İslam dininde amaç insanın dünya ve ahirette mutlu olmasıdır. Bu durumun gerçekleşmesi için hayatta bazı düzenlemeler şarttır. İslam; yemek, içmek, giyinmek, eğlenmek, kazanç sağlamak, aile ilişkileri, sosyal ve ekonomik hayatımıza bazı kurallar koyar. Helal kazanç bunlar arasındadır. İslam dininde mal ve mülk edinme ilim gibi gerekli bir durumdur. İnsan muhtaç olmadan yaşaması, ailesine nafaka sağlaması ve toplumların ayakta durması için helal kazanç elde edilmesi gerekir. Helal kazanç İslam dini tarafından belirlenen sınırlar içinde rızıktır. İslam dininde haksız kazanç olan hırsızlık, gasp, tefecilik, rüşvet ve kumar yasaklıdır.

İnfak Kültürü

İnfak, Allah’ın hoşnutluğunu kazanmak adına kişinin kendi malını harcaması ve ihtiyacı olanlara yardım etmesidir. İnfak, zekat ve gönüllü olarak yapılan her sadakayı ve hayrı kapsar. Maddi ve manevi çok sayıda yardımı içerir. Zekat, sadaka, fidye, fitre ve ilim öğretmek bunlardan bazılarıdır. Müslüman kişi sahip olduğu mal ve mülkün gerçek sahibinin Allah olduğunu unutmaması gerekir. İnfak zenginle yoksul arasında olan dengeyi sağlar. Zenginle fakir arasında sevgi ve kardeşlik bağını kuvvetlendirir. Toplumda zenginlere karşı kin ve nefreti engeller. Zenginlerin de cimri ve bencil olmasını önler.

Karız-ı Hasen

Hiçbir kişisel çıkar ve kazanç gözetmeden Allah rızası için ihtiyaç sahibine verilen borçtur. Borcu olan kişi borcunu öderken faiz ödemez. Yapılan yardımda Allah rızası için ön planda olur. Karz-ı hasan Allah’a ödünç vermek anlamına gelir. Müslümanların sorumluluklarından biridir. İslam dini emirleri gereği Müslümanların kendi arasında dayanışması gerekir. Bu durumda İslam dininde zengin kişilerin ihtiyaç sahibi olanlara borç vermesine teşvik edilir. Borç veren kişi isterse alacağını almayabilir.

Kul Hakkı

Kul hakkı, insanların birbiriyle olan ilişkisinden doğan hak ve sorumluluktur. İslam dinine göre kul hakkına girmek ya da kul hakkı yemek haramdır. Kul hakkı, maddi ve manevi davranışları kapsar. Dedikodu etmek kul hakkı olduğu gibi hırsızlık yapmak da kul hakkıdır. Allah huzuruna kul hakkı olmadan çıkmamızı buyurur. Kul hakkı birinin malını haksız yoldan yemek, haksızlık etmek, maddi ve manevi açıdan bir kişiye zarar vermek demektir. Müslümanlar yaptıklarının hesabını düşünerek hareket etmeli, kul hakkına girmemelidir. Ahirete kul hakkıyla gitmemelidir. Kul hakkına girmemek adına hayatımızın her alanında dikkatli olmalıyız. Dedikodu, alay, izinsiz bir yere gitmek, özel hayat araştırması, sırları ifşa etmek, ticarette haksız kazanç, kopya ve trafik kurallarına uymamak kul hakkı sayılabilir.

İşçi ve İşveren Hakkı

Dinimiz toplumda yaşayan insanlar arasındaki adaleti sağlamak adına maddi, manevi haklar ve sorumluluklar ortaya koyar. Bu hak ve sorumluluk karşılıklıdır. Toplumda yaşayan insanlar arasında iş bölümü olur. Bu iş bölümünde iş ve işveren hakkı doğar. İşçi ve işveren ilişkisi insani bir ilişkidir. İslam dini, işçi ve işveren arasında sağlam temelli bir ilişki olmasını ister. İnsani ve adil bir ilişki kurmak Müslüman görevleri arasındadır.

İşverenin Hak Ve Sorumlulukları

İşçinin ücretini önceden belirleyerek zamanında öder. İşçiye iyi davranır ve özgürlüğünü kısıtlayarak sağlığına tehlikeli olan hareketlerden kaçınır. İşveren iş yeri güvenliği sağlamakla yükümlüdür. İşçilerin hayatını tehlikeye atacak durum olmamalıdır. Şuan işyeri kaynaklı kazalar oluyor. İşveren, işçisinin güvenliğini dikkate alarak ortamı güvenli hale getirilmelidir. İşçiler çalışma saatinden fazla çalıştırılmamalı ya da zorla alıkonulmamalıdır. Kul hakkı dini açı yanında hukuken de suç olur. İşverenin bir sorumluluğu da işi ehline vermesidir. Eğer işveren devlet kurumu ya da vakıf ise bu daha önemli olur.

İşçinin Hak Ve Sorumlulukları

insan kendine emanet edilen işi gerektiği gibi yapmalıdır. Müslüman kişiler iş yaparken özen gösterir. Ücret işçinin temel hakkıdır. İşçi yaptığı iş karşılığını almalıdır. İşçi kendine emanet olan eşyaları korumalı ve zarar vermemelidir. Müslümanın en önemli özelliği emanete riayet etmesidir. İşçi, meşru ihtiyaçları hariç iş saatinde çalışmalıdır. İşvereni zarara sokacak başka bir işle ilgilenmemelidir. İşveren ve işçi birbirinin çaresizliğinden yararlanmamalıdır. Birbirinin haklarını savunarak adalet içinde davranmalıdır.

İslam’ın Mülkiyet Anlayışı

İslam dini mal ve mülk edinmenin helal yollardan olmasını ister. Müslümanın varlıklı olması zaruridir. Çünkü mülk, bireyi ve toplumu ayakta tutan unsurlardan biridir. İslam dini bakımından ticaret ve miras yoluyla mülk edinmek helaldir. Hırsızlık, tefecilik, kumar, faiz ve rüşvet gibi yollardan mülk edinmek dinimize göre haramdır. Mülk edinmek haktır ancak mülkü savurmak ya da israf etmek haramdır.

Ekonomik Hayatı Olumsuz Etkileyen Uygulamalar

Faiz

Faiz fazlalaşmak anlamındadır. Terim anlamı olarak da borç verilen parayı ya da malı fazlasıyla geri alarak paradan para kazanmaktır. Faiz haksız kazanç yolları arasında olduğu için İslam dininde şiddetle haram kılınır. Faizin alışveriş ya da bir ticaret olmadığı açık şekilde belirtilir.

Rüşvet

Rüşvet, haksız bir fayda elde etmek adına verilen ücrettir. Rüşvet, haksız bir kazanç olduğu için ekonomik hayatımızı olumsuz etkiler.

Hileli Satış

Hileli satış, ticarette bir kişinin kendi menfaatini düşünerek karşı tarafı aldatması anlamına gelir. Alışveriş sırasında hile yapmak ekonomik hayatı olumsuz etkiler. Hileli satış, yalan söylemek, tartıyı tam ölçmemek, mal ya da üründeki kusuru gizlemektir. İnsanlar böyle bir alışveriş sonunda mağdur olur. Hileli satış yapan kişi haksız kazanç sağlayarak İslam dinine aykırı hareket eder.

Yapay Olarak Fiyatlarla Oynamak

Yapay olarak fiyatlarla oynamak her ürünün piyasadaki değeri ve bu değere gören fiyatını kullanmamaya yol açar. Bu fiyatın, ürünün değerini tam olarak karşılaması bir adalet gereğidir. Fiyat ve değer ilişkisini bozarak birtakım fayda elde etmek adına ürün fiyatını haksız şekilde yükseltmek ya da düşürmek yapay olarak fiyatlarla oynamaktır. Eğer hile yaparak ürüne böyle fazla fiyat verilirse haksız kazanç ortaya çıkar.

Karaborsacılık

Karaborsacılık, sözlükte istiflemek ve saklamak anlamındadır. Terim olarak ise ticari bir ürünü, halkın ihtiyaç duyduğu bir malı ya da yiyecek ürünleri piyasadan satın alarak saklamak ve pahalanmasını bekleyerek ürünü pazara geç göndererek haksız zarar vermektir. Haksız kazanç sağlaması yüzünden karaborsacılık İslam dini için kötü ve çirkin bir fiil olarak kabul edilir.

Bu ders notu (ünite 2) faydalı mıydı ?
Bunu nasıl iyileştirebilirim?

1 kişi oy kullandı
ÜNİTE 1