Türk Dili ve Edebiyatı 2 ders notları

Bu ders içereği Yeni müfredata uygundur.
Ünite 1

Romanlar

Roman yaşanmış ya da yaşanacak olayların yer, zaman, kişi verilerek uzun şekilde anlatıldığı düzyazı türüdür. Modern zamanlarda kendine özgü yapı ve mantıkla kurgulanır.

  • Bu türün ilk örneği Cervantes tarafından yazılan Don Kişot’tur.
  • Türk Edebiyatında ilk çeviri ise Yusuf Kamil Paşa’nın yaptığı Telemak adlı eserdir.
  • İlk Türk roman ise Şemsettin Sami tarafından kaleme alınan Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat adlı eserdir.

Romanlar konularına göre bazı isimler alırlar:

  • Sosyal Roman: Toplum sorunlarını anlatan romanlardır.
  • Tarihi Roman: Konularını tarihten alarak tarihe mal olan kişileri anlatan romanlardır.
  • Macera Romanı: Günlük yaşamda her zaman başa gelmeyen, şaşırtıcı, sürükleyici ve esrarengiz olayları anlatan romanlardır.
  • Psikolojik Roman: Ruhun derinliklerine inen ve bilinçaltında bulunan gizemli istekleri açığa çıkaran romanlardır.

Ayrıca buna ek olarak romanın yapı unsurlarını da incelemeniz gerekir. Romanın yapı unsurları:

  • Olay: Romanda yaşanan ya da yaşanabilecek olaylar sebep sonuç ilişkisi içinde anlatılır. Olaylar kronolojik bir sırayla anlatılır ve çok ayrıntılı olaylar anlatılır.
  • Zaman: Romanda olay ya da olaylar bir zaman diliminde geçer. Bütün romanlar bir insanı tek başına değil, başka insanlarla ilişkisi olan geçmişi ya da geleceği ele alır.
  • Mekan: Romanda olayın geçtiği yerdir. Hayattaki insanlar gibi roman kahramanları da coğrafi bölge, şehir, köy, mahalle gibi yerlerde yaşamını sürdürür. Olaylar geniş mekanda geçebileceği gibi okul, hastane, ev ve oda gibi dar mekanlarda da geçebilir. Gerçek dışı mekanlarda geçen romanlar da bulunur.
  • Kişiler: Romanlar kişiler üzerine kurulur. Kahramanlar günlük hayatta rastlayabileceğiniz kişilerdir. Romanda olayın geçtiği yer, bir de o olayın meydana getiren bir insan vardır. İnsanlar yoğun olarak incelenir ve kişiler hakkında ayrıntılı bir tahlil yapılabilir.

Romanda tip ve karakter vardır:

  • Tip: Bir özelliği öne çıkarma yoluyla abartılan, belli bir toplumsal davranışın ya da fikrin sözcüsü olan roman kahramanıdır. Genel bir kişidir. Bir devirdeki grubun ortak özelliklerini toplar.
  • Karakter: Dış davranıştan ziyade iç yaşantısıyla ortaya çıkan roman kahramanlarıdır. Karakterde psikolojik yapı öne çıkar.

Tipe Ait Özellikler

  • Tek bir özelliği barındırır.
  • Toplumun izlerini taşır.
  • Çatışmalardan etkilenmez.
  • Tüm hikayede aynı görevdedir. Değişmez.
  • Dürüstlük, adil olma, toplumun çıkarını geri atma gibi özellikleri bulunur.

Karaktere Ait Özellikler

  • Çok sayıda özelliği ve boyutu vardır.
  • Kendine özgüdür.
  • Çatışmalardan etkilenir.

Romanda Anlatıcı ve Bakış Açıları

Romancı dilin tüm imkanlarından yararlanır. Kurduğu dünyaya inanılır ve gerçek hayatta böyle yerlerde bulunabilir. Bunun için yazar uygun bir dil ve üslup kullanmalıdır. Her edebi eserde olduğu gibi romanda da bakış açıları hikayedeki gibidir.

Hakim Bakış Açısı

Anlatıcı yaşanan ya da yaşanacak he olayı bilir, görür ve duyar. Kahramanların aklından geçenleri anlatabilir. Olayların içinde yer almaz ve sadece gören kişidir. Üçüncü tekil ağzıyla konuştuğu için yazar anlatıcıdır.

Kahraman Bakış Açısı

Burada anlatıcı kahramandır. Olayların içinde yer alır ve bütün yükü üstlenebilir ya da geri planda kalabilir. Daha çok kendi duyduklarını, bildiklerini öne çıkarır.

Gözlemci Bakış Açısı

burada anlatıcı tarafsız olarak okuyucuya olayları anlatır. Yani sadece olayları yansıtır. Olaylar hakkında bilgisi azdır. Bilme, görme, duyma yetenekleri geçmiş ve geleceğe uzanmaz ve kahramanların ruh halini bilemez. Üçüncü tekil ya da birinci tekilde anlatılabilir.

Hikaye ve Roman Farkları
  • Hikaye romandan kısadır.
  • Hikayede temel öge olay romanda ise kişidir.
  • Hikayede tek olay bulunurken romanda birbirine bağlı olaylar zinciri vardır.
  • Hikayede kahramanlar ayrıntılı tanıtılmaz, romanda ayrıntılı karakter analizi vardır.
  • Hikayede yer ayrıntılı anlatılmazken romanda ayrıntılı olarak anlatılabilir.

Konu: Romanda anlatılan düşünce, durum ya da sorun metnin genel konusudur.

Tema: Bir romandaki temel duygu ya da kavramlardır. Temalar soyut kavramlardır.

Çatışma: Romanda farklı düşüncelere sahip olan kahramanlar arasında yaşanan anlaşmazlıktır. Romanlarda zıt kavramlar yani Doğu-Batı, iyi-kötü gibi düşünceler çatışabilir.

Örtük İleti: Bir yazarın metne yerleştirdiği ve okurun buradan yola çıkarak çıkarımlarda bulunduğu yani sezinlediği olaylardır. Amaç okuru işin içine katarak söylenmeyeni anlamasın sağlamaktır.

DİL BİLGİSİ : Zamirler (Adıl)

Zamirler, ,ismin yerini tutan sözcüklerdir. Burada ismin yerine onu karşılayan bir sözcük kullanılır.
Mesela “Ali eve gitti.” Cümlesi “O, eve gitti.” şeklinde değişirse o kelimesi Ali’nin yerine kullanılarak zamir olmuştur.

  • Kişi Zamirleri: Kişilerin yerine geçen zamirlerdir. Kişileri karşılayan ben, sen, o, biz, siz, onlar sözcükleridir.
  • İşaret Zamiri: Varlıkların ismini söylemeden işaretle gösteren zamirlerdir. Bu, şu, o, orası, burası, beriki, bunlar, şunlar, onlar gibi kelimelerdir.
  • Belgisiz Zamir: İsimlerin yerini belli belirsiz kesin olmayan şekilde tutar. Bazısı, hepsi, tümü, birkaçı, birçoğu, herkes, hiçbiri gibi sözcüklerdir.
  • Soru Zamiri: İsimlerin yerini soru yoluyla tutar. Ne, kim, kaçı, hangisi, kimi gibi soru bildiren sözcüklerdir.
  • İyelik Zamiri: Ek halinde olarak ismin kime ait olduğunu ortaya koyar. Bunlar iyelik ekleridir. Defterim, defterin, defteri, defterimiz, defteriniz, defterleri gibi.
  • İlgi Zamiri: ilgi eki ki’dir. İsmin yerine geçtiğinde ilgi zamiri olur. Seninki, onunki gibi kelimelerdir.
Sonraki Ünite
Bu ders notu faydalı mıydı ?
Bunu nasıl iyileştirebilirim?

2 kişi oy kullandı
ÜNİTE 2ÜNİTE 3ÜNİTE 4ÜNİTE 5