Türk Dili ve Edebiyatı 5 ders notları ünite 3

Bu ders içereği Yeni müfredata uygundur.
Ünite 3

ŞİİR

ŞİİR

Tanzimat Döneminde Şiir

Bu dönemde şiir konuları değişmiştir. Teknik bakımdan divan şiiri devam etmiştir. Parça bütünlüğü yerini konu bütünlüğüne bırakmıştır. Şairler aruzun yanında heceyi de kullanmaya çalışmıştır. Tanzimat dönemi iki aşamada incelenir:

  • Tanzimat şiirinin ilk döneminde sosyal sorunlar, ikinci döneminde ise bireysel duygular işlenmiştir.
  • Birinci dönemde dil sade, ,ikinci dönemde ağırdır.
  • Birinci dönemde şairler özgürlük, asalet, millet, vatan konularını, ikinci dönemde ise bireysel konuları işlemişlerdir.
  • Birinci dönemde divan şiiri eleştirilmiştir, ikinci dönem ise divan gibi şiirde estetiğe önem verilmiştir.
Serveti Fünün Döneminde Şiir

Recaizade Mahmut Ekrem öncülüğünde Serveti Fünun dergisi çıkarılmıştır. Hüseyin Cahit Yalçın’ın Fransızcadan çevirdiği Edebiyat ve Hukuk makalesi yüzünden kapatılmıştır. Şiir ağır ve kapalı bir dille yazılır. Fransız etkisiyle yeni imgeler, tamlamalar şiire girmiştir. Konular romantik bir açıdan ele alınmıştır. Şiirin konusu günlük basit olaylar olmuştur. Bu dönemde şiir dili yazı diline yakınlaşmaya başlamıştır. Şiirde ahenge önem verilmiştir. Fransız edebiyatındaki sone, terzarima gibi biçimler şiire girmiş, şiirde parnasizm ve sembolizm kullanılmıştır.

Saf Şiir Anlayışı

Bu anlayış şiirde dili her şeyden üstün tutan sembolist bir estetikten doğar. Valery, Mallerme gibi şairler geliştirmiştir. Türk edebiyatında ise Ahmet Haşim ve Yahya Kemal öncüleridir. Bu anlayışın özellikleri şunlardır:

  • İdeolojilerin baskın olduğu dönemde şiiri fikirden kurtarmaya çalışmışlardır.
  • Ölüm, aşk, yalnızlık, metafizik, tabiat sevgisi gibi insanlığı ilgilendiren temalar işlenmiştir.
  • Şiirde musikiden yararlanarak estetik ön planda tutulmuştur.
  • Sanat için sanat anlayışıyla yazılmıştır.
  • İmge ve çağrışıma dayalı bir dil kullanılır.
  • Mükemmeliyetçilik ön plana çıkmıştır.
  • İdeolojiler dışarıda bırakılarak estetik haz uyandıracak şiirler yazılmaya çalışılmıştır.
  • Milli edebiyat döneminde sadeleşen dil benimsenmiştir.
  • Sembolist şairlerden etkilenme vardır.
  • Şiirde ahenk ön plana çıkar.
  • Hece ölçüsü modern şiire yaklaştırılmıştır.
  • Şiiri anlaşılmak için değil hissedilme için yazmışlardır.
Milli Edebiyat Döneminde Şiir

Bu dönemdeki şairler şiiri sanatçıya ait şahsi bir estetik haz vasıtası olarak gördüler. Yeni lisan adlı makaleyle dil anlayışı ve hece ölçüsüyle Fecriati anlayışından farklılaşmıştır. Ziya Gökalp ve Mehmet Emin Yurdakul sade dil ve heceyle yazdı. Yahya Kemal ve Ahmet Haşim saf şiir anlayışıyla yazdı. Bu dönemin genel özellikleri şu şekildedir:

  • Toplum için sanat anlayışı benimsenir.
  • İstanbul Türkçesi esas alınarak sade bir Türkçeye yer verildi.
  • Halk şiiri kayna olarak benimsenerek hece ölçüsü kullanıldı.
  • Milli kültür ve milli tarihle ilgili konulardan esinlenerek milliyetçi şiirler yazıldı.
  • Duygudan ziyade fikrin ön planda olduğu didaktik şiirler yazıldı.
  • Şiirde imgelere yer verilmedi.
  • Tam ve zengin kafiyeye ek olarak yarım kafiye de kullanıldı.
Cumhuriyet Döneminde Şiir

Beş hececiler Cumhuriyet döneminin ilk yıllarında milli şiir anlayışıyla yazdılar. Bu yüzden sade bir Türkçe ve hece ölçüsü kullandılar. Cumhuriyet dönemi kahramanlık duygularını öne çıkaran temalar, lirizm yüklü bir söyleyiş ortaya çıktı. Destansı söyleyişle nutuk havasında şiirler yazıldı. Anadolu ve Anadolu insanı şiirin içine girmiştir. Biçim ve içerik bakımından büyük değişiklikler yapıldı. Bu dönemde birçok şiir topluluğu ve şiir anlayışı ortaya çıktı. Serbest nazım, toplumcu şiir öne çıkmıştır. Daha sonra ikinci yeni ile toplumcu şiir hız kazanmıştır.

Beş Hececiler

Faruk Nafiz Çamlıbel, Enis Behiç Koryürek, Halit Fahri Ozansoy, Orhan Seyfi Orhon ve Yusuf Ziya Ortaç tarafından başlatılan halka doğru hareketi yurt güzelliklerinden ve yerli hayattan seçtiği konuları işlemiştir. Hece ölçüsü ve arı bir Türkçeyle eserler verildi. Dönemin yöneticileri tarafından ulusal coşkuyu arttıracak şiirler için şairler teşvik edilmiştir. Memleket sevgisi, yurt güzelliği, kahramanlık ve yiğitlik şiirde işlenmiştir.

unite-2Sonraki Ünite
Bu ders notu (ünite 3) faydalı mıydı ?
Bunu nasıl iyileştirebilirim?

1 kişi oy kullandı
ÜNİTE 1ÜNİTE 2ÜNİTE 4ÜNİTE 5